Từ phần tiếp theo của Chuyện người Tùy nữ (Margaret Atwood) đến hồi ký mới của Patti Smith, Jane Ciabattari đã lựa chọn một số tựa sách đáng đọc trong tháng Chín này.

1. The Testaments – Margaret Atwood

Sau khi Donald Trump trở thành Tổng thống Mỹ, tiểu thuyết u tối Chuyện người Tùy nữ (The Handmaid’s Tale, 1985) của Margaret Atwood bất ngờ lội ngược dòng, đứng đầu danh sách bán chạy nhất.

Hiện tượng toàn cầu lại càng thêm mạnh mẽ nhờ loạt phim chuyển thể đoạt giải Emmy với sự tham gia của Elisabeth Moss trong vai Offred, và chiếc áo choàng đỏ của nữ hầu gái đã trở thành một biểu tượng của chế độ phụ hệ trong các cuộc biểu tình chính trị trên toàn thế giới. Phần tiếp theo của cuốn sách, The Testaments, lấy bối cảnh Gilead toàn trị, 15 năm sau kết thúc của The Handmaid’s Tale; với ba nhân vật nữ làm người kể chuyện. Sách đã sớm được đưa vào danh sách đề cử cho Giải Booker.

“Bạn có thể viết một cuốn sách như thế, với hy vọng nó sẽ không thành hiện thực,” Atwood chia sẻ. “Đây là một tương lai có thể xảy ra. Bạn có thể đang hướng tới nó. Liệu đó có phải là nơi bạn muốn sống? Tôi nghĩ rằng nó sẽ tan biến, rằng nó sẽ ít có khả năng trở thành sự thật. Nhưng thay vào đó, nó lại trở nên thật hơn nữa.”

2. Red at the Bone – Jacqueline Woodson

Trong buổi tiệc sinh nhật lần thứ 16 của mình tại nhà của ông bà ở Brooklyn Brooklyn vào năm 2001, Melody nhận ra cô là “một phần trong chuỗi dài những câu chuyện gần như đã bị xóa bỏ.”

Woodson đan xen lời kể đầy cảm động của Melody với những câu chuyện của nhiều thế hệ, từ mẹ Iris, người mang thai Melody ở tuổi 16; cha Aubrey, người vẫn còn nhớ rõ khoảnh khắc tình yêu đầu đời; bà Sabe, cháu của một nạn nhân đã sống sót sau vụ thảm sát Tulsa, Oklahoma năm 1921 khi “bọn người da trắng của người cố gắng giết chết mọi vật thể sống có lớp da nâu”, và ông Po’Boy, người đang mất dần ý thức bởi căn bệnh ung thư.

Ký ức và những phút giây yêu thương họ dành cho Melody tạo ra một bức chân dung gia đình vượt qua giới hạn của thời gian. Woodson, cây bút từng giành National Book Award, đã viết với sự trôi chảy, duyên dáng và tinh tế, tạo nên cốt truyện chặt chẽ cho đến tận con chữ cuối cùng.

3. The Dutch House – Ann Patchett

Patchett, nhà văn chiến thắng Orange Prize, đã dành tiểu thuyết thứ tám của mình để viết về ba thập niên của những gắn kết gia đình, tình yêu, sự phản bội và lòng tham.

Danny, người kể chuyện, chỉ mới 8tuổi và chị gái Maeve của cậu thì tròn 15 tuổi khi gia đình họ chuyển đến một căn nhà ba tầng được gọi là Dutch House, sau khi gia đình Van Hoebeek ký ủy thác. Mẹ của hai chị em đã bỏ đi, đau khổ vì sự xa hoa của chính căn nhà, và ngay sau khi Maeve bước vào năm đầu tiên ở trường đại học, cha của họ đã tái hôn. Andrea, người mẹ nhiều tham vọng, đã đưa hai cô con gái nhỏ của mình đến Dutch House, để một trong hai đứa sống trong phòng Maeve. Khi Daniel 15 tuổi, cha cậu qua đời và Andrea, người giành được quyền thừa kế, đã đuổi hai chị em cậu ra khỏi nhà.

Một bức tranh kỳ diệu, chứa đầy những uẩn khúc bất ngờ và những phút giây của sự tha thứ.

4. Sontag – Benjamin Moser

Trong cuốn tiểu sử về Susan Sontag, “Ngôi sao văn học vĩ đại cuối cùng của Mỹ”, Moser đã dựa vào các ghi chép bị hạn chế công bố trước đó và hàng trăm cuộc phỏng vấn khác, bao gồm cả phỏng vấn con trai David Rieff và người bạn đời Annie Leibovitz.

Ông nhúng câu chuyện phức tạp của bà vào lịch sử văn hóa của Thế kỷ 20, được Sontag ghi lại trong tiểu thuyết và các bài tiểu luận của mình về “những thực tế kỳ lạ nhất, của bệnh tật, cái chết và chiến tranh.” Moser cũng cho rằng Sontag, với tư cách là thần đồng của Đại học Chicago, là đồng tác giả cuốn Freud: The Mind of the Moralist với chồng mình, Philip Rieff. Sau khi họ chia tay, phân tích tiên phong của bà về xu hướng văn hóa cao và thấp đã giúp Sontag giữ vị trí trung tâm của một nền văn học quốc tế trong nhiều thập niên.

Về mặt riêng tư, bà đã bị quấy rầy bởi sự bất an và trải qua một mối quan hệ nhiều dằn vặt bởi cơ thể và tính lưỡng tính của mình. Một bức chân dung thật hấp dẫn.

5. Year of the Monkey – Patti Smith

Tâm trạng u sầu và ngôn ngữ thơ mộng đã tạo nên sự khác biệt cho hồi ký thứ ba của Smith, lấy bối cảnh năm con khỉ theo lịch Trung Hoa, năm mà bà chuyển từ tuổi 69 sang 70.

Bà mở đầu cuốn sách vào Ngày Đầu Năm Mới 2016, buổi sáng sau khi kết thúc ba đêm diễn liên tiếp tại Fillmore ở San Francisco và ngồi bên giường bệnh của một người bạn lâu năm, Sandy Pearlman, người đã giới thiệu bà với City Lights, Caffe Trieste và Grateful Dead. Smith ghi lại những quán cà phê, những chuyến đi quá giang, những nhà nghỉ kỳ lạ ở Santa Cruz và những giấc mơ sống động.

Với sự dịu dàng đến độ tuyệt vời, bà mô tả chuyến thăm Sam Shepard trong những tháng cuối đời và giúp ông hoàn thành cuốn sách cuối cùng. Lướt qua các chương cuối là “tính siêu thực của một trận đất lở trước bầu cử, một trận tuyết lở chứa đầy chất độc xâm nhập vào mọi nơi.”

6. Fly Already – Etgar Keret

Tuyển tập mới của nhà văn người Israel, Keret, gồm 22 câu chuyện sáng tạo thể hiện lối viết sắc sảo, châm biếm và phong cách thường xuyên thay đổi thể loại của ông.

Trong câu chuyện nhan đề, một người cha và đứa con trai năm tuổi của mình phát hiện ra một người đàn ông sắp nhảy từ tầng thượng của tòa nhà chung cư. “Thôi nào, bay đi chứ,” cậu bé kêu lên, tin rằng người lạ là một siêu nhân, trong khi người cha tội nghiệp cố gắng ngăn cản vụ tự tử. Sử dụng những xung lực mâu thuẫn này, Keret xây dựng một hồi kết hài hước kỳ lạ.

Những câu chuyện khác thì kể về một con cá vàng trèo ra khỏi bể mỗi đêm để xem TV; một thanh niên chia sẻ chuyện đời với một luật sư đang rất căng thẳng, người gần gấp đôi tuổi anh; hay một nhân viên quán cà phê, người đặt chiếc Mustang màu đỏ đời 1968 bị nghiền nát từng thuộc về cha anh ở trung tâm căn hộ của mình. Tập truyện được nhóm Sondra Silverston, Nathan Englander, Jessica Cohen, Miriam Schlesinger và Yardenne Greenspan dịch từ tiếng Do Thái.

7. The Sweetest Fruits – Monique Truong

Truong biến tiểu sử của Lafcadio Hearn trở thành một câu chuyện bí ẩn bằng cách trao tiếng nói cho ba người phụ nữ đã định hình cuộc đời Hearn. Mẹ của ông, Rosa, sống ở nơi ông ra đời, đảo Lefkada của Hy Lạp, khi bà kết hôn với người chồng người Anh-Ireland.

Lá thư của bà đã giải thích lý do tại sao bà bỏ con trai ở Dublin vào năm 1852, khi Hearn mới hai tuổi. Alethea, sinh ra trong cảnh nô lệ, đang làm việc trong một nhà trọ ở Cincinnati vào năm 1871 khi bà gặp Hearn. Hai người kết hôn nhưng cuối cùng lại ly dị. Người vợ thứ hai của ông, Setsu, vốn thuộc dòng dõi samurai, đã sống với Hearn 14 năm và sinh được bốn đứa con (“những trái ngọt nhất [the sweetest fruits] từ một cây ghép”).

Sách của ông nhằm giải thích cho thế giới về đất nước đã nhận nuôi mình; Setsu, dù không được công nhận, nhưng chính là người đã giải thích đất nước cho chồng. “Những hồi tưởng” của riêng bà đã luôn nhắc nhở Hearn tại sao ông trở thành Koizumi Yakumo, tên tiếng Nhật của ông.

8. The Second Founding – Eric Foner

Nội chiến đã tiêu diệt chế độ nô lệ, nhưng phải cần đến ba Tu chính án – thứ 13, 14 và 15 – được thông qua trong kỳ Tái thiết (1865 – 1877), thì mới có thể tạo nên tiền đề bảo vệ quyền bình đẳng theo luật pháp và quyền bầu cử.

Foner, một nhà sử học từng đoạt giải Pulitzer, đã phác thảo các tranh luận quan trọng sau khi Lincoln bị ám sát và được thay thế bởi lãnh đạo miền Nam ủng hộ thuyết da trắng thượng đẳng, Andrew Johnson. Ông đã phân tích câu chuyện lịch sử hẹp được phát triển bởi William A Dunning, người đã “cung cấp nền tảng trí tuệ” cho hệ thống phân biệt chủng tộc Jim Crow ở miền Nam (cũng như cho các phán quyết của Tối cao Pháp viện) cho đến tận thập niên 1960, cũng như phân tích công trình của những người khác nhằm duy trì ý định ban đầu của Tái thiết.

Cuốn sách của Foner là một lời nhắc nhở hợp thời rằng những Tu chính án này có thể mang tính biến đổi nếu được sử dụng theo những cách rộng hơn, trong các quyết định pháp lý và của Tối cao Pháp viện.

9. The Last Train to London – Meg Waite Clayton

Tiểu thuyết lịch sử hấp dẫn của Clayton được dựa trên câu chuyện có thật của nhà lãnh đạo Kháng chiến Hà Lan, Truus Wijsmuller. Tante Truus [Dì Truus] là một nhà lãnh đạo của nỗ lực Kindertransport, đã cứu giúp hàng ngàn trẻ em Do Thái khỏi Đức Quốc Xã trong những năm trước Thế chiến II.

Clayton khiến lòng can đảm và tính tháo vát của Truus trở nên chân thực hơn khi đối mặt với những nguy hiểm rình rập khắp biên giới châu Âu. Cuối năm 1938, khi Vương quốc Anh mở cửa cho trẻ em tị nạn, Truus đã tới Vienna để đàm phán với Adolf Eichmann nhằm đưa hàng trăm trẻ em đến nơi an toàn ở Anh. Trong số đó gồm: nhà viết kịch vừa chớm phát triển tài năng, Stephan Neuman, lúc ấy vẫn còn ở tuổi thiếu niên và cô bạn gái người Công giáo Žofie-Helene. Những đứa trẻ ấy đã làm chứng cho nỗi kinh hoàng đang ngấm ngầm bao phủ khi Giải pháp Cuối cùng* của Hitler thành hình– nhưng cũng làm chứng cho chủ nghĩa anh hùng phi thường của Truus.

* Giải pháp Cuối cùng là tên gọi kế hoạch của Đức Quốc Xã trong Thế chiến II, nhằm tiêu diệt một cách có hệ thống toàn bộ người Do Thái, không giới hạn chỉ ở lục địa châu Âu.

10. The Undying – Anne Boyer

Ở tuổi 41, nhà thơ Boyer, một bà mẹ đơn thân đang làm giảng viên, được chẩn đoán mắc bệnh ung thư vú nguy hiểm.

Trong hồi ký có tính khai sáng này, bà mô tả những gì ung thư đã tước đi, và những thách thức trong hành trình của mình, bắt đầu từ đợt hóa trị đầu tiên – sự kết hợp của Adriamycin, vẫn hay đươc gọi là “quỷ đỏ”, cùng với dạng y tế của khí mù tạt dùng trong vũ khí hóa học. (Liệu pháp đã không thu nhỏ khối u của cô ấy.) “Khi mắc bệnh, tôi đã cảnh báo bạn bè: Đừng cố làm tôi ngừng suy nghĩ về cái chết,” bà viết. Các cuộc điều tra và nghiên cứu của Boyer đã đưa ra những quan điểm mới mẻ về “ngành công nghiệp ung thư,” với sự không chắc chắn và chi phí ngày càng cao.

Bà cũng nhắc nhở chúng ta rằng từ thời cổ đại – khi những bệnh nhân ung thư như Aristides phải tìm đến những ngôi đền chữa bệnh – sống với căn bệnh này đồng nghĩa với việc vật lộn trước ranh giới cái chết.

Kim Phụng (Theo BBC)

Leave a comment

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Create your website at WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: