Từ tuyển tập đầy chất thơ, đến cuốn hồi ký chứa đựng những gì thân mật nhất, hay câu chuyện kinh dị dựa trên một vụ án có thật, Jane Ciabattari đã chọn ra một số ý tưởng hay cho độc giả tìm đọc tháng này.

1. An American Sunrise: Poems – Joy Harjo

Harjo, Nhà thơ của nước Mỹ (US Poet Laureate) năm 2019, bắt đầu tuyển tập tuyệt vời của mình với những bài thơ về Hành trình Nước mắt năm 1830 (1830 Trail of Tears). Được dẫn dắt bởi Monahwee, ông cố sáu đời của Harjo, tổ tiên người Muscogee của bà đã “bị đuổi như gia súc trước nòng súng” khỏi quê hương của họ ở Alabama ngày nay và buộc phải đi về phía tây đến Oklahoma. Sau khi Monahwee rời đi, ông đã không bao giờ quay về – còn Harjo thì trở lại để xem liệu mình có thể tìm thấy gì. “Những nhánh sông tựa lối mòn xưa, hay như khúc hát, ngược dòng ký ức,” bà viết trong những giai điệu sâu sắc để tôn vinh tổ tiên, thế hệ hiện tại và thế hệ tương lai, những gian nan trong quá khứ và những khởi đầu mới mẻ. Bài thơ tiêu đề của Harjo, nói về thế hệ của cô ấy: “… chúng tôi vẫn muốn công lý. Chúng tôi vẫn là nước Mỹ. Chúng tôi biết những đồn thổi về ngày tàn của mình. Chúng tôi nhổ chúng ra. Rồi chúng sẽ chết sớm thôi.”

2. Everything Inside – Edwidge Danticat

Tiêu đề của tập truyện mới đầy cảm động và gợi mở của Danticat xuất phát từ một biển hiệu trong một khu phố Miami hiền hòa: Chẳng Thứ Gì Bên Trong Đáng Để Ta Chết Vì Nó (Nothing Inside Is Worth Dying For). Phép đối giữa “chẳng thứ gì” (nothing) và “tất cả mọi thứ” (everything) là nền tảng cho tám câu chuyện về cộng đồng người Haiti, trong đó nữ nhà văn đã khéo léo biến những phản bội, lừa dối, gia đình tan nát và mất mát thành những hiển hiện bất ngờ của tình yêu. Old Days là câu chuyện của một giáo viên ở Brooklyn, người phát hiện ra mối liên hệ của mình bên cạnh chiếc giường lâm chung của người cha mà cô không bao giờ biết. Gift tái hợp hai kẻ yêu nhau vài tháng sau trận động đất năm 2010, dần hé lộ những mất mát họ phải chịu đựng. Without Inspection mở ra ngay khoảnh khắc một công nhân xây dựng rơi từ giàn cao 500 bộ mà chết, trước mắt anh hiện ra một loạt hình ảnh của cô người yêu và con của cô ấy. “Có những chuyện tình còn sống lâu hơn tình nhân,” Danticat viết.

3. The Plateau – Maggie Paxson

Paxson, một nhà nhân chủng học nghiên cứu về hòa bình, viết rằng “trong nhiều thế kỷ tại cao nguyên Vivarais-Lignon cô lập ở miền trung nam nước Pháp, người ta đã hình thành thói quen che chở những dân ngoại dễ bị tổn thương khỏi bạo lực.” Dân làng bảo vệ những tín đồ Tin lành Kháng cách trong Thế kỷ 17 và các linh mục Công giáo trong Cách mạng Pháp. Trong Thế chiến II, họ đã liều mạng để giữ an toàn cho các trẻ em Do Thái. Paxson đã viết về cuộc đời của Daniel Trocmé, một người họ hàng xa của mình, người đã dựng nên nhiều nơi trú ẩn cho trẻ em cho đến khi anh bị giết trong trại tập trung Maidanek vào năm 1944. Cô đến thăm những nơi ông từng làm việc (một nhà thờ lịch sử mang dòng chữ “Yêu Thương Kẻ Khác”), và gặp gỡ những người đang tiếp tục truyền thống đáng quý này, cung cấp một nơi trú ẩn an toàn cho những người tị nạn ngày nay. Điều gì khiến những con người này, khiến nơi này trở nên? “Tình yêu là căn nhà trọ,” cô viết.

4. The Yellow House – Sarah M Broom

Mẹ của Broom, Ivory Mae, đã mua ngôi nhà màu vàng (the yellow house) ở phía đông New Orleans vào năm 1961 bằng tiền bảo hiểm nhân thọ sau khi chồng bà Webb, bị giết năm 18 tuổi khi đang đóng quân tại Texas. Bà tái hôn với Simon Broom, một nhân viên của Nasa hơn bà tận 19 tuổi, và hai người đã nuôi dưỡng gia đình nhỏ ở đó. Sarah M, cô út trong số người con của Ivory và Simon, đã đào sâu vào cội nguồn gia đình mình, và hồi tưởng về giai đoạn trưởng thành vắng bóng người cha bởi Simon đã qua đời vì chứng phình động mạch não khi con gái ông mới sáu tháng tuổi. Cô kể chi tiết về khoảnh khắc kịch tính khi cơn bão Katrina phân tán gia đình mình, thông báo duy nhất từ thành phố mà họ bỏ lỡ đã khiến họ mất đi căn nhà vào năm 2006, và vụ kiện tụng kéo dài 11 năm sau đó. Trong hồi ký sống động này, Sarah M tôn vinh những gì còn lại: tất cả mọi câu chuyện.

5. This Is Not America – Jordi Puntí

Chín câu chuyện nguyên bản từ tác giả người xứ Catalan từng đoạt nhiều giải thưởng, Puntí, lấy bối cảnh nhiều nơi nhưng đều tràn ngập u sầu. Người kể chuyện đau buồn trong Vertical đang dạo bước khắp khu Eixample, Barcelona, truy tìm những lá thư mà người yêu quá cố tên Mai để lại trong thành phố. Trong Seven Days on the Love Boat, sau khi bị vợ đề nghị “tạm xa nhau một thời gian,” một anh chồng đã quyết định đi du lịch Địa Trung Hải và kết bạn với người nghệ sĩ piano si tình trên con tàu. Anh chàng chuyên quá giang trong Blinker phát hiện ra “sự kỳ lạ của tất cả mọi người mà không có ngoại lệ” sau hơn 15 năm xin quá giang trên cùng một tuyến đường. Kidney thì bắt đầu với khi một anh chàng cầu xin anh trai hiến cho mình một quả thận sau khi họ đã xa lánh nhau suốt 30 năm và rồi kết thúc với một cú twist hài hước mỉa mai. Sách được Julie Wark dịch từ tiếng Tây Ban Nha.

6. The Long Accomplishment – Rick Moody

Những câu văn tuyệt hảo lại càng tăng thêm sức hút cho hồi ký của tiểu thuyết gia nổi tiếng Moody, người bắt đầu bằng việc kết thúc nhanh chóng cuộc hôn nhân đầu tiên của mình: “Ly dị giống như đồng ý tự nguyện lột da mình, rồi cứ thế mà bước đi, như thể anh là một kẻ không có da vậy, …” Sau đó, ông tập trung vào năm đầu tiên của cuộc hôn nhân thứ hai, với Lauren, một nghệ sĩ ông hằng ngưỡng mộ và yêu thương. Họ cùng nhau xây dựng một cuộc hôn nhân “thành công lâu dài” (long accomplishment), theo lời của nhà thơ Jack Gilbert. Những mất mát cứ ngày một chất chồng: nhiều lần sảy thai, cái chết của cô con gái 4 tuổi của anh bạn thân ở Trường Chủ nhật, chứng mất trí nhớ đang nặng thêm của cha dượng và mẹ của Lauren, một vụ đột nhập nhà. Niềm đam mê của ông dành cho Lauren, cho âm nhạc, cho ngôn ngữ và cho một nhóm bạn thân thiết khiến cho cuốn sách thân mật và đáng yêu này tỏa sáng.

7. The Ghosts of Eden Park – Karen Abbott

Tính đến năm 1921, hai năm đầu trong Thời kỳ Cấm đoán (Prohibition), George Remus đã kiểm soát 35% lượng rượu lậu ở Mỹ. Công ty trụ sở tại Cincinnati của ông, Circle, đã phát triển cực kỳ mạnh mẽ, nhờ các quan chức tham nhũng và sự thèm khát rượu chè của mọi người. Ông sống đời xa hoa, và cưới một người phụ nữ từng ly dị chồng tên là Imogene. Năm 1924, Remus bị Trợ lý Tổng chưởng lý Mabel Walker Willebrandt tuyên án hai năm trong Ngục Atlanta. Khi chồng thụ án, điều tra viên Franklin L Dodge và Imogene bắt đầu ngoại tình. Hai người đã “dọn sạch” biệt thự Remus và tài khoản ngân hàng của anh ta, và khi chồng được trả tự do, Imogene đã đệ đơn ly hôn. Quá đỗi tức giận, Remus đuổi đánh vợ khắp Công viên Eden Park và bắn chết ả. Trong phiên tòa xử giết người, ông tuyên bố mình vô tội vì chứng điên, và khăng khăng đòi làm đại diện cho mình. Nhờ những ghi chép tòa án cực kỳ chi tiết, tác phẩm trinh thám kinh dị hồi hộp của Abbott hứa hẹn “không một cuộc đối thoại nào là bịa đặt.”

8. In the Country of Women – Susan Straight

Straight gặp Dwayne Sims khi chỉ mới 14 tuổi. Họ kết hôn ba năm sau đó và chuyển đến Amherst, Massachusetts, nơi Straight học viết với James Baldwin. Giờ đây, chắt lọc những câu chuyện từ các thế hệ trong đại gia đình của mình thành những “viên ngọc trữ tình,” nữ nhà văn sử dụng kỹ năng viết tiểu thuyết để tạo ra một thiên truyện về hành trình của những phụ nữ can đảm trong đời mình. Bà viết về mẹ, người lớn lên ở dãy Alps của Thụy Sĩ, về những tháng ngày trưởng cùng người cha gốc Colorado có phần khô khan, và về phía chồng bà – Dwayne, từ Fine Ely Rawlings Kemp, mồ côi, với “cốt lõi giận dữ và độc lập và tự bảo vệ bản thân”, về mẹ chồng Alberta, người đã dạy bà ý nghĩa của gia đình. Ba cô con gái của Straight, bà viết, “mang trong mình dòng máu của ít nhất ba châu lục. Gia đình tôi không quan tâm biên giới. Chúng tôi quan tâm tình yêu và sự sống còn.”

9. A Door in the Earth – Amy Waldman

Trong tiểu thuyết thứ hai của mình, Waldman, phóng viên hiện trường ở Afghanistan kể từ sau vụ 11/09, đã loại đi lớp vỏ bọc văn hóa để khám phá việc sử dụng quyền lực (kind power) của người Mỹ. Parveen, người kể chuyện, sinh ra ở Kabul, lớn lên ở Mỹ, là một sinh viên ngành nhân chủng học của trường UC Berkeley. Cô đến thăm một ngôi làng Afghanistan và thấy cuộc sống ở đó khác với – và phức tạp hơn nhiều – câu chuyện mà cô được nghe ở Mỹ. Trong hành trình của mình, Parveen phát hiện ra rằng một đơn vị quân đội Hoa Kỳ đã được phái đi để xây dựng đường cao tốc mới đến ngôi làng xa xôi, “bức bình phong để người Mỹ thể hiện những tưởng tượng của họ về lòng nhân từ hoặc tự biến đổi, hoặc gần đây hơn, là kiểm soát.”

10. A Particular Kind of Black Man – Tope Folarin

Folarin, người chiến thắng giải thưởng Caine Prize for African Writing, đề cập đến “tính trơn trượt của bản sắc” trong tiểu thuyết đầu tay giàu sắc thái của mình. Tunde lớn lên trong cộng đồng toàn người da trắng ở Utah, con trai của một cặp vợ chồng gốc Nigeria đến đây để tìm kiếm “Giấc mơ Mỹ.” Khi anh lên bảy, người mẹ bạo hành, người mang trong mình căn bệnh tâm thần ngày một nặng, đã trở về Nigeria. Tunde bắt đầu hành trình suốt đời để tìm kiếm nơi mình thuộc về, trong đó bao gồm cả những chật vật để kết nối với mẹ kế cũng gốc Nigeria và các em cùng cha khác mẹ, cũng như với bạn bè ở trường đại học. Folarin đã dựa vào những khung cảnh thời thơ ấu chân thực trong các trải nghiệm sau này, khi Tunde nhận ra mình đang theo bước cha, trở thành một người da đen “đã được người da trắng chấp nhận” và bắt đầu tự hỏi anh thực sự là ai. Khi tìm kiếm câu trả lời, Tunde cũng rơi vào vòng xoáy những “ký ức đôi” hấp dẫn.

Kim Phụng (Theo BBC)

Leave a comment

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Create your website at WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: