Cùng mở đầu năm 2019 với loạt sách ấn tượng trong danh sách mà BBC tổng hợp!

1. The Nickel Boys – Colson Whitehead

“Ngay cả khi chết rồi, đám nhóc cũng là trùm rắc rối” – và từ đây mở đầu cuốn tiểu thuyết đầy ám ảnh từ tác giả chiến thắng Giải thưởng Pulitzer và Giải thưởng National Book (với cuốn The Underground Railroad).

Whitehead kể câu chuyện về những thanh thiếu niên da đen được gửi đến Học viện Niken, một ngôi trường cải tạo hư cấu ở Florida trong thời kỳ Jim Crow[1]. Trái ngược với lời hứa “đào tạo thể chất, trí tuệ và đạo đức”, tất cả những gì bọn trẻ được nhận là hàng loạt những bài học kinh khủng – đòn roi dã man, lạm dụng tình dục, và trong một số trường hợp, những chuyến đi “ra khỏi thành phố” nơi mà đứa trẻ sẽ không bao giờ quay trở lại.

The Nickel Boys tập trung vào Elwood, người luôn khắc ghi trong lòng lời dậy của Martin Luther King và luôn là một học sinh trổi vượt, cho đến khi cậu mắc phải một sai lầm ngây thơ, và Turner, một thành viên khác ở Niken, người sẽ bảo vệ Elwood cho đến hơi thở cuối cùng. Cảm hứng của Whitehead chính là sự kiện phát hiện các thi thể bị hành hung tàn bạo và sau đó bí mật chôn cất tại một trường nam sinh có thật ở Florida.

2. The Source of Self-Regard – Toni Morrison

Tuyển tập tuyệt vời này đem đến các bài tiểu luận, bài phát biểu và tư tưởng về văn hóa, nghệ thuật và công bằng xã hội xuyên suốt bốn thập niên.

Nó bao gồm bài phát biểu hùng hồn tại giải Nobel năm 1993 của Morrison, bài điếu văn cho James Baldwin, bình luận về bài diễn văn của Martin Luther King, và những khám phá về công việc của chính bà. Tiểu thuyết Sula của nữ nhà văn được lấy cảm hứng từ ký ức thời thơ ấu về một người phụ nữ dễ dàng được tha thứ bởi những người phụ nữ khác; trong Beloved, bà quan tâm đến những yếu tố đóng góp to lớn cho lòng tự tôn của một người phụ nữ nô lệ.

“Trong tác phẩm của riêng mình, để tiết lộ những điều tôi cho là khó khăn, là sự thật, là tồn tại lâu dài, tôi bị cuốn vào mô tả những người bị cưỡng bức, không phải trong hoàn cảnh dễ dàng, nhưng bị dồn vào một góc, là chuyện một mất một còn.”

3. The Impeachers – Brenda Wineapple

Ngày 25/02/1868, Thaddeus Stevens, được ủng hộ bởi một cuộc bỏ phiếu ở Hạ viện Mỹ, đã bắt đầu luận tội Andrew Johnson vì “tội ác và sai phạm” của ông này.

Johnson, từng là phó Tổng thống của Lincoln Lincoln, đã từ chối chấp nhận nhiều đạo luật của Quốc Hội, bất tuân đặc quyền của Quốc Hội và còn vi phạm một đạo luật mà ông vờ cho là vi hiến. Quan điểm Johnson đưa ra: “Đây là đất nước của những người đàn ông da trắng, và miễn rằng tôi vẫn là Tổng thống, thì đây vẫn sẽ là chính phủ của những người đàn ông da trắng.”

Wineapple, nhà viết tiểu sử từng đoạt giải thưởng của National Book Critics Circle, đã tái tạo những căng thẳng chính trị, những trò mưu mô, và những hậu quả lập pháp đi kèm trong lần đầu tiên một Tổng thống Hoa Kỳ bị luận tội – “một trong những trận chiến lớn cuối cùng với chế độ nô lệ,” Thượng nghị sĩ Charles Sumner phát biểu vào thời điểm đó.

4. Black Leopard, Red Wolf – Marlon James

James, tác giả người Jamaica, chủ nhân Giải thưởng Man Booker, đã phát hành bộ ba tiểu thuyết giả tưởng mà ông gọi vui là Trò chơi Vương Quyền bản Châu Phi.

Nhân vật chính trong bộ sách là một lính đánh thuê tên Tracker, người có chiếc mũi cực nhạy bén với mùi hương và rất nhiều điều để học hỏi. Nhiệm vụ của anh là tìm một cậu bé mất tích. Trong chín năm, những vụ việc Tracker tham gia kết nối anh ta với Leopard, một thợ săn rất giỏi khoản thay đổi hình dạng; Nyka, một lính đánh thuê chuyên lột da kẻ khác; Sangoma, một thầy bói biết thuật chữa lành; một phù thủy mặt trăng đã sống hàng thế kỷ, rất nhiều nhạc sĩ rong, và còn nhiều hơn nữa. Tracker bị đe dọa bởi các vị vua, hiệp sĩ hay những kẻ phá hoại, bởi Omoluzu (tên trộm mái nhà), đội quân báo thù hyena và Ipundulu khát máu, người có thể đã bắt cóc cậu bé.

James trao cho người đọc manh mối về chủ đề chính của mình từ rất sớm: “Sự thật thay đổi hình dạng giống như cá sấu ăn mặt trăng.”

5. On Earth We’re Briefly Gorgeous – Ocean Vuong

“Con đang viết cho mẹ đây …” Little Dog, cậu thanh niên sinh ở Sài Gòn đã chuyển đến tị nạn ở Mỹ từ khi còn nhỏ, nói với người mẹ không biết chữ của mình, trong tiểu thuyết đầu tay của Ocean Vuong, nhà thơ đoạt giải TS Eliot.

Luôn rất nhạy cảm với sự phân biệt chủng tộc, giai cấp, giới tính và tình trạng tị nạn của mình, Little Dog kể lại những khoảnh khắc thời thơ ấu, cả dịu dàng lẫn bạo lực, rồi đến những năm tuổi thiếu niên, khi anh và người bạn Trevor có những phút giây thân mật nhất. Bà ngoại Lan kể những câu chuyện về tuổi trẻ của mình ở Việt Nam, về những năm chiến tranh mà bà may mắn sống sót, về người chồng cựu lính GI nay đã trở thành ông nội của Little Dog.

Ocean Vuong quay vòng ký ức trong thứ ngôn ngữ gợi cảm tinh tế, một vòng xoắn bao quanh một người mẹ, một đứa con trai, một người bà, về tình đầu và khởi đầu của một cuộc đời viết lách.

6. Bowlaway – Elizabeth McCracken

Tiểu thuyết truyện tranh kỳ lạ của McCracken viết về cuộc sống ở thị trấn nhỏ ở New England, xoay quanh Bertha Truitt, một phụ nữ đầy đặn phúc hậu, được phát hiện bất tỉnh tại nghĩa trang Salford, Massachusetts, như thể rơi từ mây xuống.

Đam mê trò chơi bowling, Bertha mở một quán nhỏ, thuê hai nhân viên và tập hợp những người phụ nữ trong thị trấn thành một đội thi đấu. Bà kết hôn với Leviticus Sprague, một người đàn ông da đen uyên bác từ New Brunswick. Cô con gái tài năng Minna của họ sau này trở thành ngôi sao trong thế giới âm nhạc New York. Theo thời gian, khu chơi bowling Bertha của bắt đầu có một loại khách hàng mới không thích phụ nữ.

McCracken đã khéo viết một câu chuyện liên tục gợi mở về giới tính, kỳ thị, và khát vọng trong những thị trấn nhỏ, cũng như các chiều kích kỳ diệu của cuộc sống hàng ngày.

7. Little Boy – Lawrence Ferlinghetti

Nhà thơ, tiểu thuyết gia, biên kịch, người sáng lập nhà xuất bản City Lights, Ferlinghetti đã ‘mời’ Beckett, Joyce, Ginsberg và Proust đến trò chuyện trong cuốn “tiểu thuyết trải nghiệm” này – xuất bản trùng với sinh nhật thứ 100 của ông: một sự pha trộn giữa tự truyện, triết học và thơ. Sinh ra trong thế hệ vĩ đại nhất ở Bronxville, New York và từng có một phần tuổi thơ ở Pháp, “Cậu Nhóc[2]” chứng kiến hậu quả của vụ nổ bom nguyên tử ở Nagasaki.

Sau này, khi trở thành nghiên cứu sinh tiến sĩ ở Montparnasse, cậu trai ngày nào giờ tin rằng mình là “một nhà thơ hay nghệ sĩ hoang dại.” Anh quay trở lại Mỹ để “giải phóng những trò chơi từ ngữ đang dồn nén trong mình” từ đó giúp mở ra Thế hệ Beat[3]. Nhìn lại sau hàng chục năm, “tại quán cà phê hiện sinh ở bờ biển bên trái này, anh nhìn thực tế trôi qua với một ‘con mắt hoang dại.’”

Cơn bão từ ngữ này, được thuật lại theo phong cách huyền bí kỳ ảo đặc trưng của Faleighhetti, đã ghi lại những khoảnh khắc “tuyệt đẹp trong dòng thời gian.”

8. Phantoms – Christian Kiefer

Trung sĩ Ray Kawasaki, người tình nguyện tham gia Thế chiến II tại trại thực tập Tule Lake, trở về nhà tại Hạt Placer, California vào năm 1945 chỉ để thấy rằng mình đã không còn được chào đón.

Gần 40 năm sau, John Frazier, một cựu lính ở Việt Nam, bắt đầu đi tìm kết thúc cho câu chuyện của Ray, cũng là câu chuyện lịch sử của chính gia đình ông. John trở thành tài xế cho bà dì Evelyn Wilson, người muốn đến thăm mẹ Ray, Kimiko Takahashi ở Oakland. Hai người phụ nữ, từng là hàng xóm, chưa từng gặp nhau kể từ khi Kimiko và gia đình bị xua đuổi vào năm 1942. Sau nhiều lần đến thăm, John phát hiện bí mật khiến cả hai gia đình tan vỡ.

Được kể bằng giọng văn xuôi trữ tình sống động, tiểu thuyết của Kiefer hé lộ những nỗi buồn và cảm giác tội lỗi ám ảnh con người từ thời chiến, cùng với những mối nguy của sự lãng quên.

9. The Old Drift – Namwali Serpell

Tiểu thuyết đầu tay đầy sáng tạo này của Serpell, người chiến thắng Giải thưởng Caine, kéo dài hai thế kỷ xuyên suốt lịch sử Zambia, pha trộn các phong cách từ Gothic đến Afrofuturist.

Cô bắt đầu vào năm 1850, khi Scotsman David Livingstone đến Mosi-oa-Tunya hay ‘The Smoke That Thunders’ (Làn khói bốc lên từ sấm sét) – và đổi tên nó thành Thác Victoria. Serpell theo chân ba gia đình Zambia, xuất thân từ những người nhập cư Anh, Ấn Độ và Ý đến định cư ở Old Drift, vùng nước tĩnh lặng nhất của Zambezi, căn nhà của loài muỗi truyền bệnh sốt rét. Chuyện được kể qua điệp khúc tiếng muỗi lặp đi lặp lại. Trong đoạn mở đầu, âm thanh ấy là “một sự hỗn loạn nhỏ bé” sau trở thành một chu kỳ hủy diệt đang xoay quanh các gia đình suốt nhiều thế hệ.

Đoạn kết liên quan đến mối tình tay ba giữa các nhà hoạt động xã hội vào năm 2050, khi cuộc sống cá nhân được ghi lại bằng các ‘hạt ký ức’ và một loạt các máy bay không người lái nhân tạo tên là Moskeetoze[4] đã trở thành công cụ lây lan thảm họa.

10. The Other Americans – Laila Lalami

Một đêm nọ, Driss Guerraoui đóng cửa quán ăn của mình ở Mojave, băng qua đường cao tốc và bị giết bởi một chiếc xe chạy quá tốc độ.

Cái chết của Guerraoui đã kết nối một dàn nhân vật đa dạng, tất cả đều phải vật lộn để giành giật tình yêu, gia đình và công việc: cô con gái sinh ra ở Moroccan, Nora, nay là một nghệ sĩ piano nhạc jazz sống tại Oakland; vợ anh, người khao khát được về thăm ngôi nhà ở Casablanca; Jeremy, một cựu chiến binh Chiến tranh Iraq, từng là bạn học cấp ba của Nora; Coleman, điều tra viên cảnh sát; Anderson, anh bạn cũ, người luôn coi quán ăn của Driss là đối thủ cạnh tranh, và Efrain, anh công nhân không có giấy tờ tùy thân là nhân chứng duy nhất của tội ác.

Lalami gói gọn mâu thuẫn gia đình, điều tra tội phạm, chuyện tình yêu và bí mật gia đình vào cốt truyện lôi cuốn của mình. Bằng cách xây dựng một câu chuyện đa âm bậc thầy và gần gũi, cô đã tiết lộ cho người đọc đời sống nội tâm của mỗi nhân vật – bao gồm cả chính Driss.

——————————

[1] Thời kỳ Jim Crow thời kỳ mà nhiều bang ở miền Nam nước Mỹ đã ban hành luật phân biệt chủng tộc, kéo dài từ khoảng đầu thế kỷ 19 cho đến tận năm 1965

[2] Nguyên văn ‘Little Boy’ nghĩa là cậu nhóc – tác giả chơi chữ, vì tên của một trong hai quả bom nguyên tử thả xuống Nhật cũng là Little Boy

[3] Thế hệ Beat là một phong trào văn học được bắt đầu bởi một nhóm các tác giả với tác phẩm mang tính khám phá và có tầm ảnh hưởng đến văn hóa và chính trị Mỹ trong thời kỳ hậu chiến. Phần lớn các tác phẩm của họ đã được xuất bản và phổ biến trong suốt những năm 1950. Các yếu tố trung tâm của văn hóa Beat là từ chối các giá trị kể chuyện tiêu chuẩn, thực hiện một cuộc tìm kiếm tâm linh, khám phá các tôn giáo của Mỹ và phương Đông, từ chối chủ nghĩa duy vật, miêu tả rõ ràng về tình trạng con người, thử nghiệm các loại thuốc ảo giác và tình dục.

[4] So sánh ẩn dụ. Moskeetoze giống như đang gọi trại đi loài muỗi (mosquitoes), và cũng giống như muỗi – loại máy bay không người lái này đã gây ra nhiều loại bệnh tật.

Kim Phụng (Theo BBC)

Advertisements

Leave a comment

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Create your website at WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: