Elena Ferrante, Banksy, Daft Punk: Khi những nghệ sĩ ẩn danh

Những tác phẩm của họ đã đạt được thành công vang dội nhưng tên tuổi họ chẳng được ai biết đến. Nhà văn Elena Ferrante hay người nghệ sĩ đường phố Banksy là một ví dụ, họ đã lựa chọn cho mình con đường ẩn danh. Phải chăng đó là chủ ý để người đời biết đến các tác phẩm nhiều hơn? Hay đó là cách họ chọn để tránh phải nói về bản thân mình? Một lựa chọn thật đáng suy ngẫm trong thời buổi “siêu truyền thông hóa” hiện nay.

Einstein ~ Just Google it! | Wall Graffiti:
Einstein ~ Just Google it! – Banksy

Cách đây 20 năm, một lần cho mãi mãi, tôi đã đưa ra một lựa chọn đúng đắn, tôi quyết định giải thoát mình khỏi những lo âu cũng như mọi danh vọng. Và dĩ nhiên, với những ai yêu văn chương, chỉ những tác phẩm thôi là đã đủ rồi. Sách, một khi được viết xong, sẽ chẳng còn cần đến tác giả nữa.“, Elena Ferrante chia sẻ trên tạp chí Vanity Fair, nơi làm nên tên tuổi bà.

Bài phỏng vấn được thực hiện bằng thư điện tử theo mong muốn của Elena. Bà là nữ văn sĩ người Ý có các tác phẩm được đọc nhiều nhất trên toàn thế giới và có lẽ cũng là người bí ẩn nhất. Bà mới cho ra tập 3 của bộ truyện saga My Brilliant Friend (tạm dịch: Cô bạn phi thường) mang tên Those Who Leave And Those Who Stay (tạm dịch: Người đi, kẻ ở) ngày thứ 3 vừa qua trên các sạp sách tại Pháp.

Kể từ đó, một nhà báo người Ý đã có cuộc điều tra gay gắt nhằm khám phá danh tính của bà bằng cách lần theo những luồng giao dịch từ nhà xuất bản.

Vincent Raynaud, biên tập viên NXB Gallimard lên án: người ta chỉ dùng những cách này để điều tra những tôi ác có toan tính. “Còn ở đây, tất cả những gì bí hiểm đều gây tò mò, cũng giống như việc người ta sẽ không thể nào đạt được thành công nếu không chịu mạo hiểm vì nó“.

Bản thân Vincent Raynaud cũng chưa hề gặp tác giả: ông chỉ liên hê với bà qua NXB của bà bên Ý và họ phối hợp ăn ý với nhau. Ông khẳng định: “Tôi quan tâm đến những gì bà ấy sẽ viết phần tiếp theo hơn là khám phá ra danh tính của bà.

Và kết quả của cuộc điều tra đã có: Elena Ferrante chẳng phải một nhóm hay một bộ đôi tác giả, cũng không phải một tác gia nổi tiếng nào muốn giấu mình sau nghệ danh đó, mà bà chỉ là một dịch giả sống tại Rome có tên là Anita Raja. Điều này chưa được chính thức xác nhận.

Những điều bí mật khi bước ra ánh sáng sẽ luôn gây thất vọng. Một khi người ta biết được thực sự Elena là ai, người ta sẽ thất vọng“, nhà xã hội học Stéphane Hugon đánh giá. Trong thời gian chờ đợi kết quả, “điều này sẽ lại làm tăng thêm một chút bí ẩn cho cái thời đại mộng tưởng này.“, chuyên gia nghiên cứu về trí tưởng tượng và là người rất quan tâm đến văn hóa thời đại nhạc pop hiện nay cho biết.

Chỉ là một hành động “kháng cự”

Theo ông, việc che giấu danh tính thực chất là một cách “kháng cự” trong cái thế giới phẳng, khi mà mọi thông tin đều dễ dàng được tìm thấy và khó được xác minh. Trường hợp của bà gợi nhắc chúng ta đến người nghệ sĩ graffiti đường phố Banksy1, ông cũng trốn tránh truyền thông (cũng chỉ trả lời qua email), giấu kín thân phận, đồng thời tố cáo thực trạng xâm hại thông tin đời tư trong thời đại internet toàn cầu.

Banksy Stone & Living - Immobilier de prestige - Résidentiel & Investissement // Stone & Living - Prestige estate agency - Residential & Investment www.stoneandliving.com:
Banksy Stone & Living

Như với Elena Ferrante, danh tính kẻ tiết lộ thông tin của bà đang là một thách thức đối với người mến mộ và giới báo chí. Theo nguồn tin cuối cùng: hắn có thể là thành viên của nhóm Massive Attack, người gốc Bristol.

Philip Auslander, giáo viên ngành văn học và truyền thông của Viện Công nghệ ở Georgia (Mỹ) nhận định: họ không có cùng cách thức ẩn danh. Cần phân biệt những người không còn hoặc không muốn xuất hiện trước công chúng bởi họ luôn bị săn lùng với những người xuất hiện theo cách cải trang hoặc dưới một biệt danh như nhóm nhạc Daft Punk2.

Những người ca sĩ đó cải trang để bảo vệ đời tư của họ, nhưng họ cũng khẳng định rằng hình ảnh của họ trên sân khấu là như vậy và đó mới là điều quan trọng chứ không phải danh tính thực của họ“, ông giải thích.

Họ lật đổ những quy luật thông thường về quảng cáo hình ảnh. Chiến thuật mà hai ca sĩ nhóm Daft Punk vẫn áp dụng rất hiệu quả là luôn luôn giấu mặt sau chiếc mũ robot, nhờ đó thân phận của họ không bao giờ lộ diện.

Nhà xã hội học Stéphane Hugon nói: “Vấn đề là đến một thời điểm nào đó, nhóm Daft Punk không thể bỏ chiếc mặt nạ của mình được nữa” bởi nó đã trở thành thương hiệu của nhóm.

Bí ẩn để trở nên thu hút hơn?

Cũng có trường hợp che giấu danh tính trở thành một trào lưu nhằm thu hút thêm độc giả.

NXB Sabine Wespieser mới cho xuất bản tháng 2 vừa rồi cuốn tiểu thuyết đầu tay đặc sắc Joie (Tạm dịch: Hân hoan) của nữ văn hào Clara Magnani. Điều đáng nói là tác giả cuốn sách này mang một nghệ danh nữ tính và có cách phối âm đậm chất Ý khiến người ta không khỏi liên tưởng tới Elena Ferrante.

Tôi chỉ mong cuốn sách mà tôi vô cùng tin tưởng cũng sẽ đạt được những thành công tương tự“, cô nói, bởi “việc che giấu thân phận sẽ chẳng có nghĩa lý gì nếu bên trong không có một giá trị nghệ thuật đích thực“.

Afficher l'image d'origine

Chú thích:

1.Banksy là bút danh của một nghệ sĩ graffiti, nhà hoạt động chính trị, đạo diễn phim và họa sĩ người Anh. Các bức tranh tô khuôn của Banksy nổi bật bằng những hình ảnh hài hước và ấn tượng, đôi khi kết hợp với những khẩu hiệu. Thông điệp thường là chống chiến tranh, chống tư bản chủ nghĩa hoặc chống nhà cầm quyền (anti-establishment) (Theo Wikipedia)

2.Daft Punk là một bộ đôi nhạc điện tử Pháp gồm Guy-Manuel de Homem-Christo và Thomas Bangelter. Daft Punk có ảnh hưởng rất lớn đến nền nhạc French house vào sau những năm 1990 (Theo Wikipedia)

Khánh Dương (Theo Le Point)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Powered by WordPress.com.

Up ↑

Create your website at WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: