Kho báu tìm lại từ thư viện cổ nhất thế giới ở Ma-rốc

Sau nhiều năm trùng tu, thư viện Al-Quarayouine, nằm ở trung tâm khu Ả Rập Fès, trở thành một điểm đến mới của các nhà khoa học. Nơi đặc biệt này chứa trong lòng nó hàng nghìn bản chép tay có giá trị rất cao, thậm chí có thể nói là vô giá.

Trong mê cung những con hẻm ở trung tâm khu Ả Rập Fès, thư viện ở vị trí dễ bị lướt qua, không ai chú ý đến. Chúng ta khó mà nhận thấy cánh cửa gỗ sẫm màu được chạm khắc ở chỗ những người thợ làm đồ sắt, nơi những người làm xanh chảo và những thợ rèn làm việc rèn đồng bằng tay, trong cái nhìn thích thú của khách du lịch và trong cảnh huyên náo làm đinh tai nhức óc. Đi qua cổng là chiếc cầu thang bộ đầu tiên, trang trí bởi những chấm nhỏ bằng gốm màu xanh lục và xanh lam – màu xanh lam nổi tiếng của Fès – làm người ta hết sức vui thích và mặc sức tưởng tượng về những gì họ sắp khám phá ở phía trên.

Mái ngói màu xanh lục bảo – màu xanh đặc trưng của Fès

Thư viện Al-Quarayouine, thường được coi là thư viện cổ nhất thế giới, vừa trải qua nhiều năm trùng tu. Không còn mở cửa cho công chúng, thư viện chỉ tiếp đón những nhà khoa học và một vài nhà báo nào may mắn. Al-Quarayouine cho lưu trú một đền thờ Hồi Giáo và một trường Đại học thành lập năm 859 bởi một người phụ nữ tên là Fatima al-Fihri, con gái một nhà buôn giàu có người Tu-ni-si, đã tới Fès dưới sự trị vì của triều đại Idrisside.

 

Hành lang dài rộng được trang trí bằng gốm

“Ngôi nhà của khoa học và sự thông thái” này đã trở thành một trong những trung tâm trí tuệ lớn nhất nước Ả Rập. Những quyển sách chuyên luận về khoa học Hồi giáo, thiên văn học, luật và y học đã được lưu truyền từ hàng thế kỉ trước bởi những ông vua, công chúa hoặc những nhà bác học. Đền thờ Hồi giáo cùng với một vẻ đẹp tuyệt vời luôn hiện diện ở đây, nhưng trường đại học đã được chuyển đi nơi khác.

Với những mái vòm, những hành lang rộng, nơi đây từng là một trong những trường đại học lâu đời nhất

Thư viện hiện tại, nối liền với đền thờ dưới cùng một mái ngói màu lục bảo, được Vua Abou Inane (triều đại Marinide) xây dựng vào thế kỉ 14. Sau đó, nó được xây dựng lại một cách kĩ càng vào năm 1940 bởi Mohammed V, ông nội của vị vua hiện tại. “Lần trùng tu đầu tiên được thực hiện vào năm 2004, lần thứ hai vừa kết thúc. Chỉ còn một vài công việc cuối cùng và việc lắp điện để hoàn thành.”, phó giám đốc thư viện Boubker Jouane giải thích.

3800 bản thảo được gửi tạm vào kho

Dưới khung nhà mang kết cấu gây ấn tượng mạnh với những đường lượn nổi bật màu đỏ và dưới vẻ oai vệ của chiếc đèn chùm bằng đồng, phòng đọc sách ở gần phòng in, nơi cất giữ hơn 20 000 đầu sách. Một cầu thang dẫn đến phần chính của thư viện, phòng bản thảo với lối vào được bảo vệ bởi hai cánh cửa nặng bằng sắt, một hệ thống báo động và camera giám sát. Những cánh cửa con bằng gỗ được đóng để lọc ánh sáng ban ngày. Xếp thẳng hàng trên những kệ sách bình thường bằng kim loại, những tác phẩm quý báu đều được giữ trong những hồ sơ bìa cứng. Hai cái ghế và một cái bàn đơn giản, trên đó có để một gối tựa màu xanh thêu chỉ vàng, phục vụ cho việc tra cứu sách.

300.000 tựa sách quý được cất giữ trên giá dọc theo thư viện

Khoảng 3 800 tựa sách – một số có giá trị rất cao – đều được cất giữ tại đó. Như quyển chuyên luận về y học của Ibn Tofail, một nhà triết học và thầy thuốc, có từ thế kỉ 12. “Từ chứng hói đầu cho đến chai mắt cá chân, tất cả các chứng bệnh của cơ thể đều được ghi vào danh mục, nhưng dưới dạng những bài thơ giúp việc học chúng dễ dàng hơn”, ông Jouane nhấn mạnh. Từ “diabète” (bệnh tiểu đường), có nguồn gốc từ Hy Lạp, đã được giải thích rõ ràng trong sách. Một kho báu khác: một bản sao chép tay quyển Kitab al-Ibar (Sách chứa những bài học) của Ibn Khaldoun. Quyển sách chuyên về lịch sử này được kí từ chính tay nhà triết học nổi tiếng arabo-andalou: “Ca ngợi Chúa, những gì được viết ra thuộc về tôi.”

Việc tra cứu sách được thực hiện trên một chiếc gối thêu chỉ vàng

Người ta khám phá ra một bản thảo viết tay từ một quyển chuyên luận về thiên văn học của nhà triết học Ba Tư al-Farabi khi di chuyển từ Jupiter, cùng với những sơ đồ chính xác tuyệt vời. Sau đó là một bộ bách khoa toàn thư về học thuyết Hồi giáo Malikite, viết bởi Aboul-Walid Mohammad, thường được biết đến dưới tên Ibn Ruchd al-Ghad, ông nội của Averroes nổi tiếng (Ibn Ruchd). Một quyển sách 200 trang bằng da linh dương với kiểu chữ thư pháp thường, được trang trí ở đầu chương bằng mực vàng.

Và cuối cùng, “một trong những tài liệu được yêu thích nhất”, cũng có từ thế kỉ 12: L’évangile de Marc (tạm dịch: sách Tin mừng Mác-cô), được dịch sang tiếng Ả rập, “có thể bởi một tín đồ Thiên chúa giáo có học thức, từ Andalousie đến học tiếng Ả Rập ở Đại học al-Quarayouine”, ông Jouane đánh giá. Jouance cũng là người có “lòng khoan dung lạ thường ở thời đại đó”. Thư viện chứa 30 000 bản thảo lúc mới thành lập bởi Abou Inane. Nhưng tuỳ theo từng triều đại và những biến cố lịch sử, những bản thảo đó bị phá huỷ hoặc bị đánh cắp.

Phương Thảo (theo Lefigaro)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Powered by WordPress.com.

Up ↑

Create your website at WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: