Tạm biệt Giải thưởng sách đầu tay The Guardian

Sau 17 năm săn tìm tác phẩm xuất sắc nhất của các cây viết mới, chúng tôi sắp sửa phải nói lời chia tay với Giải thưởng Sách đầu tay Guardian. Giải thưởng này đã để lại vô cùng nhiều những kỷ niệm khó quên.

2015 Guardian First Book Award Longlist Released

Giải thưởng Sách đầu tay Guardian được kiến lập vào năm cuối cùng của thế kỷ trước với mục đích tôn vinh các cây viết mới, thách thức những giới hạn về thể loại của giải thưởng trước đó và khai thác triệt để đánh giá sáng suốt của công chúng.

Thách thức mở rộng phạm vi thể loại sách mà chúng tôi tự đặt ra cho mình hồi năm 1999 ngay lập tức trở nên rõ ràng khi những bình chọn dựa trên các đánh giá sáng suốt của nhiều nhóm người đọc tại khắp các hiệu sách trên cả nước đã chắt lọc nên danh sách chung khảo, khiến các nhân vật nổi tiếng là thành viên Hội đồng giám khảo phải tranh luận nảy lửa để lựa chọn ra được tác giả chiến thắng đầu tiên. Các nhóm người đọc ủng hộ cho tiểu thuyết Ghostwritten của David Mitchell còn Hội đồng giám khảo lại giành ưu ái cho We Wish to Inform You That Tomorrow We Will be Killed with our Families của Philip Gourevitch.

Như lời thành viên Hội đồng giám khảo Amanda Foreman nói, tác phẩm của Gourevitch là một “thiên phóng sự siêu việt” về tội ác diệt chủng ở Rwanda, nó “ám ảnh tâm trí của tất cả chúng tôi suốt cả một thời gian dài sau khi đọc”. Tác phầm đặt ra một chuẩn mực cho các sách viết về đạo đức cũng như về tầm vóc của nền văn học. Tuy nhiên, có một phần nào đó trong tôi vẫn luôn tiếc thương cho sự vắng bóng của Michell trong danh sách các tác giả được vinh danh của giải, những nhà văn ấy đã có các bước phát triển lớn trong sự nghiệp viết của mình. Hôm nay đây, có cảm giác thật đặc biệt khi hình dung lại hình ảnh cô gái 25 tuổi Zadie Smith trong tâm trạng bồn chồn chờ đến giây phút bước lên sân khấu dưới ánh hào quang trong buổi lễ cô giành được giải thưởng văn học đầu tiên nhất của mình vào năm 2000, hay nghĩ tới Chris Ware đang nói vấp váp trong buổi trao giải năm 2001 khi anh trở thành tiểu thuyết gia chuyên viết truyện hài cho người lớn đầu tiên giành được một giải thưởng văn học đại đồng, không chỉ tại Vương quốc Anh mà là trên toàn thế giới.

Thế nhưng, các giải thưởng ngày một nhiều và thành ra chen nhau giành cho mình một chỗ đứng trong phạm vi mà bản thân chúng đã từng có thời là những giải thưởng tiên phong. Trong 20 tác phẩm lọt vào chung khảo hạng mục tiểu thuyết của Giải Sách Nữ giới Bailey năm nay có ít nhất 11 đề cử là tác phẩm đầu tay, và thực trạng đó đã làm nảy sinh rất nhiều ý tưởng mới nhắm đạt tới được sự giao nhau giữa các thể loại tạo nên những khởi đầu mới đầy phấn khởi cho nền văn học, như Giải thưởng Goldsmiths hay Giải thưởng Ted Hughes chẳng hạn.

Vậy nên, chúng tôi đã quyết định 2015 là năm trao Giải thưởng Sách đầu tay Guardian cuối cùng mà không hề cảm thấy buồn hay tiếc nuối cho giải thưởng trọng tâm của năm trong suốt gần hai thập kỷ qua.

Chúng tôi thích ý nghĩ rằng chúng tôi đã góp một phần vào quá trình khởi nghiệp của 17 tác giả có óc sáng tạo đến kinh ngạc và đa dạng về thể loại, trải khắp từ nhà văn bẩm sinh Robert Macfarlane cho đến tiểu thuyết gia kiêm nhà văn viết truyện ngắn Lý Dực Vân và tác giả chuyên viết tiểu sử ngược Alexander Masters.

Chúng tôi xin được tỏ lòng biết ơn vô cùng đến các vị giám khảo đã giành thời gian đóng góp những ý kiến chuyên môn của mình trong suốt bao nhiều năm qua, đến nhóm các bạn đọc của hệ thống nhà sách Waterstones, họ đã giúp cho quá trình bình chọn cũng như những bữa tiệc trao giải hàng năm trở nên vô cùng sôi nổi bởi các ý kiến thông tuệ và thường rất ngắn gọn súc tích của mình. Và chúng tôi cũng xin gửi ời cảm ơn đến cộng đồng sách trực tuyến bởi thỉnh thoảng đã có những trò chơi mang tính thử thách kiểu như tổ chức cho các bạn đọc Đề cử các tựa sách đoạt Giải thưởng sách đầu tay nhân dịp Giải thưởng tròn 10 tuổi.

Vậy là chúng tôi đã có nhiều điều để bày tỏ niềm hạnh phúc hơn là khóc lóc vì không còn tổ chức bình chọn vào trao giải nữa. Chúng tôi xin được chia sẻ ở đây một vài khoảnh khắc “phía sau hậu trường” giải thưởng mà chúng tôi đặc biệt yêu thích. Nếu như các bạn đã từng tham gia vào bất kỳ giai đoạn nào của giải, xin đừng ngại ngần bình luận ngay bên dưới bài viết này.

Năm 1999

Chiến thắng: We Wish to Inform You that Tomorrow We Will Be Killed With Our Families – Philip Gourevitch

Chung khảo:

2000

Chiến thắng: White Teeth – Zadie Smith

Chung khảo:

Năm 2001

Diễn viên hài và cũng là tác giả chuyên viết truyện cho thiếu nhi chưa-thành-danh Charlie Higson mê mẩn tác phẩm đoạt giải Jimmy Corrigan: the Smartest Kid on Earth của Chris Ware, cuốn sách đã khiến ngay cả nhà sử học chúa nghi ngờ Roy Porter phải “cải đạo” thành tín đồ của tiểu thuyết hài giành cho người lớn.

Chiến thắng: Jimmy Corrigan: The Smartest Kid on Earth – Chris Ware

Chung khảo:

Năm 2002

Nhà văn viết tiểu sử Hermione Lee dụ ngọt Irvine Welsh đứng về cùng phe với mình khi Irvine dọa sẽ phản đối quyết định trao giải thưởng của nước Anh cho một người Mỹ: Jonathan Safran Foer với tiểu thuyết Everything Is Illuminated. (Lisa Jardine, thành viên ban giám khảo giải Booker năm đó, cũng đã nói nhỏ một cách quả quyết rằng cô hy vọng tác phẩm này có đủ tư cách tham dự giải Booker).

Chiến thắng: Everything is Illuminated – Jonathan Safran Foer

Chung khảo:

2003

Chiến thắng: Mountains of the Mind – Robert Macfarlane

Chung khảo:

2004

Chiến thắng: Mutants: On the Form, Varieties and Errors of the Human Body – Armand Marie Leroi

Chung khảo:

2005

Chiến thắng: Stuart: A Life Backwards – Alexander Masters

Chung khảo:

2006

Chiến thắng: A Thousand Years of Good Prayers – Yiyun Li

Chung khảo:

2007

Chiến thắng: Children of the Revolution – Dinaw Mengestu

Chung khảo:

Năm 2008

Một mẩu đối thoại nghe lỏm được trong cuộc gặp gỡ bất ngờ với Colin Greenwood, một thành viên của ban nhạc rock Radiohead trong bữa tiệc nhỏ sau lễ trao giải dành cho Alex Ross với tác phẩm The Rest Is Noise.

Anh là một nhạc công à?
Tôi có chơi một chút trong garage cùng với em trai.”

Chiến thắng: The Rest Is Noise – Alex Ross

Chung khảo:

Năm 2009

Diễn từ của nhà văn chiến thắng Petina Gappah với tác phẩm An Elegy for Easterly: “Các bạn có đọc các tác phẩm lọt vào chung khảo không? Tôi muốn nói rằng, chúng thật sự hay. Nếu như tôi là giám khảo, chắc chắn tôi sẽ không chọn tôi.”

Chiến thắng: An Elegy for Easterly – Petina Gappah

Chung khảo:

2010

Chiến thắng: Romantic Moderns: English Writers, Artists and the Imagination from Virginia Woolf to John Piper – Alexandra Harris

Chung khảo:

Năm 2011

Phản ứng của Nhà xuất bản mới ra đời Stefan Tobler trước việc một trong những tựa sách đầu tiên do họ xuất bản, Down the Rabbit Hole, đã lọt vào danh sách chung khảo do bạn đọc bình chọn: “Chúng tôi ra mắt vào năm mà Waterstones gần phá sản và ngưng đặt hàng khá nhiều sách trong cả một thời gian. Giải thưởng Sách đầu tay Guardian đã đưa tác phầm Down the Rabbit Hole đến thành công chỉ sau một đêm hoàn toàn là một phép màu.”

Chiến thắng: The Emperor of All Maladies – Siddhartha Mukherjee

Chung khảo:

Năm 2012

William Dalrymple và Jeanette Winterson được yêu cầu phải cư xử đàng hoàng khi họ phản đối việc trao chỉ một giải duy nhất, dựa trên luận điểm rằng tiểu thuyết và phi tiểu thuyết không thể có chung tiêu chí đánh giá. Họ đã cư xử một cách đúng đắn và giải thường đã được trao cho tiểu thuyết The Yellow Birds của Kevin Powers (tác phẩm viết về khu ổ chuột ở Mumbai của Katherine Boo, Beyond the Beautiful Forevers có số phiếu bầu ít hơn).

Chiến thắng: The Yellow Birds – Kevin Powers

Chung khảo:

2013

Chiến thắng: The Spinning Heart – Donal Ryan

Chung khảo:

2014

Chiến thắng: Young Skins – Colin Barrett

Chung khảo:

Năm 2015

Claire Armitstead giúp cầm micro cho Andrew McMillan đọc một bài thơ trong buổi lễ trao giải vào năm 2015 từ “Physical”, tập thơ đầu tiên giành giải thưởng.

Andrew McMillan, tại buổi tiệc công bố tác phẩm đoạt giải Physical của anh, đã chứng minh hùng hồn rằng thơ mới không chút cầu kỳ. Nhà thơ đầu tiên đoạt giải đã bước lên bục góp vui cho mọi người bằng việc đọc một bài trong tập thơ, có tựa Urination , bài thơ bắt đầu bằng “Tôi sợ đầm sầm phải một người đang đi tiểu”, và sau đó là những vần thơ giải thích lý do tại sao.

Chiến thắng: Physical – Andrew McMillan

Chung khảo

Thu Diệp (Theo The Guardian)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Powered by WordPress.com.

Up ↑

Create your website with WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: