Khi ra mắt dịp Tết Nguyên đán vừa qua, cuốn Madam Nhu Trần Lệ Xuân – Quyền lực Bà Rồng của nữ tác giả Monique Brinson Demery (do Mai Sơn dịch, NXB hội Nhà văn và Phương Nam Book hợp tác phát hành) đã gây sự chú ý đặc biệt từ độc giả. Bằng chứng là cuốn sách đã “cháy” hàng và phải lập tức nối bản. Tuy nhiên, cho tới thời điểm hiện tại, hàng loạt lỗi sai của cuốn sách đã được độc giả khắp nơi chỉ ra.

Lỗi chủ yếu về các dữ kiện lịch sử

Có lẽ ở Việt Nam, khá nhiều người nghe nói tới nhân vật Trần Lệ Xuân (còn được gọi là bà Nhu, vợ Ngô Đình Nhu – em trai và là cố vấn đặc biệt của Ngô Đình Diệm, Tổng thống đầu tiên của Việt Nam cộng hòa) nhưng cuộc đời nhân vật lịch sử này vẫn được bao quanh bởi nhiều giai thoại bí ẩn. Bởi thế khi cuốn Madam Nhu Trần Lệ Xuân – Quyền lực Bà Rồng được ấn hành, nó được đánh giá là cuốn sách tư liệu khá đầy đủ về nữ nhân vật lịch sử được báo chí phương Tây mệnh danh là “Rồng Cái”… trong chế độ Việt Nam cộng hòa xưa. Cũng chính nhờ vậy mà khi được xuất bản đầu năm 2016, cuốn sách ngay lập tức nhận được sự quan tâm rất lớn của độc giả, “cháy” hàng và phải tiếp tục nối bản để phục vụ nhu cầu người đọc.

Khi nói về ông Ngô Đình Cẩn, trang 19 của cuốn sách viết là “người anh chồng của bà Nhu” nhưng trang 310 lại viết “anh rể của bà, Ngô Đình Cẩn”. Đây là một sai sót lớn vì ông Cẩn là em trai của ông Nhu. Trang 49 của cuốn sách đề cập tới thông tin nhân vật Albert Sarraut làm Toàn quyền Đông Dương từ năm 1911 tới năm 1913. Tuy nhiên, thực tế nhân vật này làm Toàn quyền Đông Dương hai lần. Lần 1 (từ năm 1911 tới năm 1914) và lần 2 (từ năm 1917 tới năm1919). Phần viết về ông Ngô Đình Khả (cha của Ngô Đình Diệm), cuốn sách ghi: “… năm 1910, người Pháp đã phế truất vị hoàng đế mà ông phụng sự”. Thông tin này không thực sự rõ ràng và bạn đọc không biết tác giả đề cập tới vị vua nào.Mặc dù “hot” như vậy nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, nhiều bạn đọc phản ánh cuốn sách có khá nhiều lỗi, từ những thông tin không chính xác cho đến cách chuyển ngữ nghe rất buồn cười. Có thể dễ dàng liệt kê ra hàng loạt những ví dụ điển hình. Chẳng hạn khi giới thiệu về mẹ đẻ Trần Lệ Xuân là bà Thân Thị Nam Trân, tác giả cho rằng bà này là công chúa. Tuy nhiên, thực tế danh xưng công chúa để chỉ con gái của vua, trong khi bà Thân Thị Nam Trân chỉ là con gái của Thượng thư Bộ binh Thân Trọng Huề mà thôi.

Bên cạnh đó, việc chuyển ngữ, nghĩa trong cuốn sách cũng có rất nhiều vấn đề phải bàn. Chẳng hạn khi nói về người anh cả trong gia đình họ Ngô là Ngô Đình Khôi, cuốn sách ghi: “Người anh cả bây giờ đang làm thống đốc tỉnh”. Ở Việt Nam, người đứng đầu chính quyền tỉnh không được gọi là thống đốc. Người ta gọi là Tổng đốc (thường đứng đầu tỉnh lớn hoặc một khu vực gồm nhiều tỉnh nhỏ) hoặc Tuần phủ (đứng đầu tỉnh nhỏ). Thế rồi trang 337, dịch giả dịch chữ “Major General Tran Van Don” thành “Đại tướng Trần Văn Đôn”. Thế nhưng ông Đôn chưa bao giờ là Đại tướng trong quân đội Việt Nam cộng hòa. Trên đây chỉ là một vài trong số rất nhiều lỗi sai mà độc giả đã chỉ ra.

Lỗi thuộc về ai?

Câu chuyện ở đây là tại sao cuốn sách lại có nhiều lỗi sai như vậy? Trao đổi về vấn đề này, ông Nguyễn Việt Long, Phó Giám đốc công ty sách Long Minh, người đọc cuốn sách này ở cả hai bản tiếng Anh và tiếng Việt cho biết: “Lỗi thuộc về cả tác giả lẫn dịch giả. Tác giả chịu trách nhiệm về những thông tin không chuẩn, không chính xác. Còn khi chuyển ngữ từ tiếng Tây sang tiếng Việt thì phải dùng đúng ngữ cảnh, bối cảnh lịch sử, chỗ này là lỗi của dịch giả. Thực tế có những từ rất khó dịch, đòi hỏi người dịch phải tra cứu và đối sánh rất cẩn thận. Thời gian vừa qua, báo chí nhiều lần lên tiếng về nhiều bản dịch sách lịch sử, khảo cứu bị sai, không phù hợp. Điều này cho thấy sự yếu kém của mảng này. Thực tế khi cần hỏi hoặc tra cứu thì dịch giả cũng không biết hỏi ai, ngoài Google. Có những người được coi là chuyên gia nhưng hiểu biết cũng hạn chế, hoặc làm không kỹ nên vẫn có sai sót”.

Ông Nguyễn Việt Long thẳng thắn: “Nhìn chung những tác giả nước ngoài không phải nhà nghiên cứu, không đọc được tiếng Việt nên dễ có sai sót về thông tin. Nhưng mục đích của tác giả cuốn sách là kể lại câu chuyện thông qua cuộc đời của bà Trần Lệ Xuân. Chắc tác giả không có tham vọng bao quát lịch sử miền Nam Việt Nam hay của cả chính quyền họ Ngô. Bởi thế nếu sửa lại những lỗi dịch và một số sai sót thông tin, đây sẽ là cuốn sách hay”.

Mặc dù những góp ý về cuốn sách khá chân thành, nhưng dịch giả Mai Sơn khi trả lời báo chí mới đây cho biết: “Về những phản hồi đa chiều hiện nay, quả thật là tôi có tiên liệu, nhưng không ngờ nó mạnh mẽ, bạo liệt và đầy cảm tính như chúng ta đang chứng kiến. Mặc dù theo tôi biết đa số những tranh cãi trên mạng đến từ những người chưa đọc hết cuốn sách mà chỉ dừng lại ở cái tựa”.

PHẠM THIỆU (Nguồn Đời sống Pháp luật)

Published by Bookaholic

reading gone wild

Leave a comment

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Create your website at WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: