Bìa sách gây sốc tạo thành kiến trong ngành xuất bản văn học

Lướt nhìn qua, có thể bạn sẽ nghĩ hai bìa sách dưới đây ẩn chứa nội dung hoàn toàn khác nhau.

Một bìa được trang trí với dải hoa hồng rực rỡ một cách kì quái cùng phông chữ cân đối nổi bật, thể hiện được cả sự nữ tính lẫn hơi thở văn học. Bìa còn lại là một bức hình “zoom” cận phần ngực phụ nữ với cúc trên cùng của chiếc sơ-mi trắng căng hết cỡ vô cùng khêu gợi, khiến ta nghĩ ngay đến 50 Sắc Thái. Nhìn vào có thể đoán đây là bìa của một cuốn truyện khiêu dâm, thứ khiến phụ nữ rộn rạo nóng lòng muốn đọc, úp úp mở mở trong hơi thở gấp gáp.

hausfrau

Tuy nhiên, đây đều là bìa của cùng một cuốn sách, bên trái là bản bìa cứng (hardcover) được xuất bản vào tháng 3 năm nay, còn bên phải là bản bìa mềm (paperback) lên kệ vào ngày 4/8.

Vào năm 2013, tác giả Maureen Johnson đã “tweet” rằng bà thấy nản lòng khi các độc giả nam giới thường xuyên email yêu cầu rằng bìa sách của bà phải bớt nữ tính đi. (Chắc rồi, đàn ông cũng nên dần thoải mái khi đọc sách dành cho phụ nữ, nhưng hãy chỉ tập trung vào chủ đề đang bàn tới).

Bà Johnson đã nghe theo bằng cách đặt ra một thử thách: bà yêu cầu độc giả “chọn một cuốc sách nổi tiếng, sau đó tưởng tượng tác giả của cuốn sách đó thuộc giới tính ngược lại, hoặc giới tính thứ ba rồi nghĩ xem bìa của nó có thể sẽ như nào”. Kết quả là những thiết kế rất điên rồ, thử tưởng tượng một bản Game of Thrones của Georgette Martin bìa mềm tập trung vào viễn tưởng sẽ chẳng chứng tỏ được khía cạnh nào của khuynh hướng giới tính (gender bias), nhưng lại thể hiện được độc giả sẽ vô cùng thoải mái khi nhìn thấy những cuốn sách của tác giả nữ trang trí bằng trái tim, hoa văn uốn lượn hay váy cưới trong khi những cuốn của tác giả nam nổi bật với thiết kế đường viền. Thực sự thì khi xu hướng này xuất hiện, không thể phủ nhận được sự tồn tại của khuynh hướng giới tính đó trong thiết kế sách.

Chúng ta không nên đánh giá một cuốn sách qua bìa của nó, tuy nhiên thật sự thì chúng ta có đấy, và các nhà xuất bản thừa biết điều đó. Đó là lí do tại sao những cuốn văn học viễn tưởng tầm cỡ được ra mắt mỗi năm dưới bản bìa cứng rất bắt mắt, thiết kế tỉ mỉ bởi những chuyên gia lành nghề. Họ muốn chúng ta biết rằng họ tin vào cuốn sách, rằng chất lượng bên trong được phản ánh ngay ở bìa ngoài. Đó cũng là lí do tại sao những tiểu thuyết lãng mạn hay khiêu dâm được thiết kế dưới dạng bìa mềm với bộ ngực căng tràn hay đôi cao gót hồng phấn nổi bật ở giữa. Nhà xuất bản muốn chúng ta biết rằng, khi chúng ta tìm kiếm một câu chuyện khiêu dâm hay vài thứ để đọc trên bãi biển ngọt ngào như kẹo bông gòn thì chúng ta đã tìm được rồi đấy.

Vậy nhà xuất bản Penguin Random House muốn nói gì với chúng ta qua bìa sách Hausfrau? Bản bìa cứng đã cố nói lên rằng đấy là một cuốn sách mang tính thẩm mĩ cao, có ý nghĩa mà nên được đọc nghiền ngẫm và xem xét cho các giải thưởng văn học. Bản bìa mềm thì thể hiện đó là một cuốn truyện rẻ tiền, thứ để đọc ngẫu hứng trong xe hơi những lúc chờ chồng đi dự tiệc liên hoan.

Bản bìa mềm không có tội lỗi gì cả. Không dễ gì để có thể viết được một cuốn tiểu thuyết tình cảm hoặc một cuốn truyện khiêu dâm hay, và thực sự thú vị khi đọc những cuốn như thế. Câu hỏi đặt ra là nội dung của nó như thế nào. Nếu tôi phải mua một cuốn truyện khiêu dâm lãng mạn để đọc trong xe hơi, tôi thà không đắm mình trong một bộ phim sâu sắc để dành thời gian đùa với những ngôn từ không rõ nghĩa hơn là sự phản bội cám dỗ. Nếu đã từng lờ đi một cuốn tiểu thuyết xuất chúng về cuộc sống nội tâm của phụ nữ chỉ vì bìa sách mỏng chưa từng thấy thì có lẽ tôi đã bỏ lỡ một điều gì đó.

Khi Hausfrau lần đầu ra mắt vào mùa xuân, tôi đã không bỏ lỡ mà còn “review” rất tích cực. Tôi đã viết “Hausfrau khoe giọng văn cường điệu gay cấn và cũng thành công với nhân vật nữ chính vừa đáng yêu vừa đáng ghét như Emma Bovary cùng ngôn từ mê hoặc của văn thơ”.

Dù mấu chốt của bìa sách là tính chất văn học, nhưng cuốn sách này viết về đời sống tình dục của phụ nữ bởi ngòi bút của một phụ nữ, vậy nên nó đã tạo nên những so sánh không mấy công bằng với 50 Sắc Thái. Tuy nhiên, như tôi đã nói, cuốn đầu tay củav Essbaum có nhiều điểm chung hơn cả với tác phẩm kinh điển đi trước của E.L.James”. Ví như cuốn Madame Bovary của Gustave Flaubert viết về tâm lí tình dục phụ nữ dưới ngòi bút đàn ông sẽ chẳng bao giờ nổi bật dưới bản bìa mềm nhìn rẻ tiền như một cuốn viễn tưởng khiêu dâm.

Viết một cuốn sách hài hước hay khiêu dâm không có gì sai, nhưng việc đánh giá gay gắt công trình nghệ thuật về tâm lí đau khổ của phụ nữ với sự tồn tại day dứt như là một tác phẩm khiêu dâm thì lại là vấn đề. Có thể bìa sách màu mè kia sẽ bán thêm được một vài bản, nhưng chất liệu nghệ thuật bên trong cơ bản sẽ bị mất giá. Và điều đó là không đáng.

Mỹ Hạnh (Theo The Hufington Post)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Powered by WordPress.com.

Up ↑

Create your website with WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: