Giá như Harper Lee đừng xuất bản ‘Go set a Watchman’

Chương đầu tiên trong tiểu thuyết thất lạc của Lee có thể làm thất vọng người hâm mộ To Kill a Mockingbird.

Harper Lee

Giữa những dự đoán, mong đợi cao trong việc xuất bản tiểu thuyết “thất lạc” của Harper Lee, ‘Go Set a Watchman’, có một điều đáng để chúng ta lưu tâm: Lý do khiến nó không được xuất bản ngay từ đầu.

Lee không mô tả quyển sách như “phần tiếp theo”, mà là “tác phẩm mẹ” của cuốn sách  cổ điển bất diệt được xuất bản trước đó vào năm 1960, ‘To Kill a Mockingbird’.

Quyển sách được chấp bút vào những năm 1930, tại một “thị trấn già nua” của Maycomb, Alabama – hiện là vùng đất đại diện cho quê hương Monroeville của Lee. Tác phẩm là câu chuyện về một cô bé sáu tuổi, Scout và người cha luật sư của cô, Atticus. Trong tác phẩm, Atticus nhận vụ án cho người đàn ông da đen, Tom, bị buộc tội cưỡng hiếp một người phụ nữ da trắng. Bất chấp hàng loạt bằng chứng chứng minh sự vô tội của mình, Tom vẫn bị kết án. Chủ đề chính của cuốn sách xoay quanh vấn nạn phân biệt chủng tộc qua quá trình trưởng thành và sự hình thành tính cách của Atticus Finch – người đã trở thành biểu tượng công lý  mạnh mẽ và bất diệt trong văn học.

Go Set a Watchman là quyển sách mà năm 1957, Lee lần đầu tiên giới thiệu cho nhà xuất bản của cô, JB Lippincott. Nó đã được chấp nhận, và được chỉnh sửa trong vòng 2 năm để trở thành tác phẩm Mockingbird. Có vẻ là chúng ta sẽ bao giờ biết chi tiết của quy trình đó, nhưng rõ ràng có một vài sự biến hình đã diễn ra. Điều đầu tiên bạn chú ý về Go Set A Watchman là văn phong của tác phẩm và điều này rất quan trọng.

To Kill A Mockingbird được viết ở ngôi thứ nhất; đó là giọng của Scout, nhìn lại những sự kiện diễn ra trong tuổi thơ của mình. Ngôn ngữ được dùng là của một người lớn, nhưng điều làm quyển sách lôi cuốn đến thế, thu hút đến thế là khả năng của Lee trong việc để chúng ta nhìn thấy thế giới, với tất cả sự huyền bí và độc ác của nó, thông qua đôi mắt của một đứa trẻ. Chúng ta trở thành Scout.

Watchman được viết theo ngôi thứ ba. Cái tên tuổi thơ “Scout” đã biến mất. Thay vào vị trí đó là Jean Louise Finch, người con gái ở giữa tuổi 20, trở về quê hương Maycomb sau khi sinh sống ở New York 5 năm.

Sự thay đổi trong giọng điệu là quá rõ rệt và nó đặt ra một câu hỏi: là Lee, người phát triển bản nháp của mình thành To Kill a Mockingbird, đưa ra quyết định quan trọng thay đổi từ ngôi thứ ba sang ngôi thứ nhất hay biên tập viên của cô ở Lippincott, Tay Hohoff, là người đã làm điều đó?

Dù là thế nào đi nữa thì sự thay đổi là quá lớn. Điều ập đến bạn khi đọc chương đầu tiên này là chất giọng cổ, sự thiếu sắc sảo và thân mật của nó. Dù đâu đó cũng có những câu nói sắc bén, sâu sắc mang tính cách Mockingbird nhưng nói một cách thẳng thừng, phần lớn những câu văn trong Go Set a watchman tẻ nhạt đến độ vụng về.

Go Set a Watchman

Phần đầu tiên của chương này được bắt đầu bằng hành trình đi tàu của Jean Louise. Cô nhớ về lịch sử gia đình, lịch sử của Maycomb, nơi tách rời phần còn lại của đất nước. Lee viết “some of its citizens, unaware of the South’s political predilections over the past 90 years, still voted Republican (tạm dịch: một số công dân không nhận thức được tính thiên vị chính trị của phía Nam trong 90 năm qua, vẫn bầu cho Đảng Cộng hòa). Như chính bản thân câu văn thể hiện, nó không thanh thoát và rất cầu kỳ.

Atticus 50 tuổi trong Mockingbird và giờ (trong Go set a Watchman) 70 tuổi. Chúng ta sẽ thấy một Atticus thậm chí không thể buộc dây giày hay cài nút áo của chính mình do chứng viêm khớp dạng thấp. Anh trai của Jean Louise, Jem, người sẽ trở thành bạn đồng hành của cô trong Mockingbird, cũng đã qua đời vài năm trước đó.

Đến Maycomb, cô gặp một nhân vật mà chúng ta chưa từng biết đến Henry Clinton- người bạn đời của cô, “đồng đội” của anh trai Jem của cô và được cho là chồng của Jean Louise. “ Cứ yêu người bạn yêu nhưng cưới người giống bạn là châm ngôn sống trong cô. Henry Clinton là người có nhiều điểm chung với Jean Louise và giờ cô không đặc biệt cảm thấy châm ngôn đó khắc nghiệt.

Jean Louise thời trẻ- Scout ta gặp trong Mockingbird- được tả như ‘một sinh vật ương bướng” bây giờ trở thành “một bản sao biết suy nghĩ của con người”. Trong xe, một Henry cứng rắn và một Jean Louise suy nghĩ độc lập cãi nhau tinh nghịch, điều đó thiết lập những gì rõ ràng sẽ là một chủ đề trung tâm của cuốn tiểu thuyết.

Phần giữa của To Kill a Mockingbird là một cuộc đua. Có những gợi ý trêu ngươi rằng lý do mà Watchman đã bị dẹp sang một bên là bởi người ta cho rằng, vào thời điểm đó, nếu được xuất bản nó sẽ gây ra quá nhiều tranh cãi.

Trong To Kill a Mockingbird, Lee tả một giai đoạn lịch sử khi chế độ phân biệt chủng tộc cũ dường như cố định và không thay đổi. Atticus nói với Jem, con trai mình trong đoạn cuối cuốn tiểu thuyết: “Cha không sống để chứng kiến luật thay đổi, và nếu con sống để chứng kiến được điều đó, con cũng đã là một ông lão mất rồi.” Giữa những năm 1950, thời điểm của Go Set a Watchman, sự nghiệp đấu tranh cho quyền dân sự đang được quan tâm và gặp phải sự chống đối khốc liệt, mà thường thì đẫm máu.

Go Set A Watchman - Harper Lee

To Kill a Mocking Bird thể hiện rõ rằng Lee là người đồng cảm với sự đấu tranh cho dân quyền. Nhưng trong Watchman,  không có dấu hiệu nào về những căng thẳng chủng tộc ngoại trừ đoạn đầu của tác phầm. Khi tàu của Jean Louise chạy về hướng Nam và cô để ý thấy rằng: “ăng-ten truyền hình đầu tiên của cô trên đỉnh một nhà Negro không sơn; khi những ăng-ten nhiều hơn, cô thấy niềm vui của mình cũng vậy.”. Câu văn phần nào thể hiện niềm vui của Lee khi điều kiện sống của những người da đen phía Nam được cải thiện.

Những bùng nổ chính trị cũng sẽ không được tìm thấy trong “Go set a watchman”,  trừ khi bạn nghĩ chính trị giới là xung đột chính trị, hay lời chỉ dẫn chói tai của Henry dành cho Jean Louise nếu cô muốn tìm đường vào trái tim anh ta: “ Giữ cái miệng của em. Đừng có tranh cãi với một người đàn ông, nhất là khi em không thể đánh bại hắn. Cười nhiều lên. Làm cho anh ta cảm thấy anh ta quan trọng. Nói với anh ta anh ta tuyệt vời thế nào và phục vụ anh ta.”
“ Cô cười và nói: “ Em đồng ý với mọi chuyện anh vừa nói, Hank ạ.””

Chúng ta nghĩ rằng một người không kết hôn như Lee đang tỏ ra mỉa mai. Nhưng tại thời điểm này tính cách của Jean Louise chưa được định hình nên khó có thể nói được và quan hệ của Jean Louise với người có vẻ tẻ nhạt như Henry có vẻ như không đúng.

Dĩ nhiên sẽ rất nguy hiểm nếu ta đánh giá vội vã tác phẩm chỉ dựa vào chương đầu tiên. Nhưng người ta sợ rằng những ai đang tìm một Scout sinh động, một Scout được yêu quý sẽ phải thất vọng. Go Set a Watchman có giá trị như một công việc đang được thực hiện trong tiến trình của nó, là bước đầu tiên của một kiệt tác văn học, và có thể là cái nhìn thấu đáo về vai trò của một biên tập viên trong việc giúp hình thành nó. Nhưng có lẽ sẽ tốt hơn cho danh tiếng của cô, cho hàng triệu người yêu thương To Kill a Mockingbird nếu Go Set a Watchman không được xuất bản.

Anh Thi (theo Telegraph)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Powered by WordPress.com.

Up ↑

Create your website with WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: