Phiên bản kèm minh họa đầy cảm xúc của ‘Thương’ Toni Morrison

Thương của Toni Morrison lâu nay vẫn luôn được nhìn nhận là tiểu thuyết Mỹ xuất sắc nhất trên văn đàn khoảng hai thập kỷ cuối thế kỷ 20. Thế nhưng cho đến nay, cuốn sách vẫn chưa một lần được xuất bản kèm tranh minh họa, bất chấp phép màu giản dị mà Morrison đã dùng nó để chuyển tải (hay gợi lên) cái nhìn của bà về cuộc đời người da đen thời hậu chiến.

Thật may mắn là giờ đây, The Folio Society đã quyết định phát hành một phiên bản kèm tranh minh họa đẹp mắt và đầy cảm động của Thương, cùng với lời đề tựa do Russell Banks chấp bút. Morrison đã tin tưởng Banks làm người viết về cuốn tiểu thuyết, và bà cũng đích thân lựa chọn họa sĩ tài năng Joe Morse.Các bạn có thể chiêm ngưỡng tác phẩm của anh dưới đây. Flavorwire đã có cuộc nói chuyện với Morse về hướng tiếp cận của anh khi minh họa cho kiệt tác văn chương của Morrison.

Beloved Toni Morrison 2

FW: Dự án này rõ ràng bắt nguồn từ lòng ngưỡng mộ và trân trọng sâu sắc dành cho Thương nói riêng và sự nghiệp văn chương của Toni Morrison nói chung. Anh có thể chia sẻ một chút về những liên hệ của anh với các tác phẩm của bà và dự án này đã thành hình như thế nào?

Beloved Toni Morrison 5

JM: Đôi khi có những thứ bạn vẽ nên lại hóa thành bước tiến quan trọng. Tháng Giêng năm 1998, tôi có dịp minh họa cho một bài đánh giá đăng trên tờ Washington Post về tác phẩm Paradise (tạm dịch: Thiên đàng) của Toni Morrison. Khi ấy, văn của bà đã rung động tôi như một người nghệ sỹ thị giác vậy. Bà từng trả lời trong một cuộc phỏng vấn, “Công việc của người viết văn ấy là tạo ra không gian cho độc giả bước vào.” Dùng bản vẽ của mình thay lời hồi đáp đến câu nói của bà, ấy cũng là lúc tôi coi điều đó là một mục tiêu trên con đường làm nghệ thuật của mình.

Khi tôi được The Folio Society liên lạc vào khoảng đầu năm 2014, đề nghị minh họa cho Thương, thật sự tôi đã phải đọc lại email ấy hai lần. Kể từ khi làm nghề, tôi đã tham gia vào không ít dự án lớn, nhưng cơ hội này thật sự ngoài sức tưởng tượng. Công ty đại diện của tôi tại Anh Kit Killington thuộc KillingtonArts trước kia từng giới thiệu cho FS các sản phẩm của tôi, và gần đây, tôi cũng tham gia vào nhiều dự án về sách hơn.

Chỉ có một vấn đề nhỏ lúc ban đầu… Người ta nói với tôi rằng trước tiên tôi phải vẽ một cái gì đó để bà Morrison xem và chấp thuận thì mới có thể chính thức trở thành họa sỹ minh họa cho cuốn sách. Trước kia tôi đã có đọc Thương rồi, và khi đó tôi lại đọc đi đọc lại. Tôi nghiên cứu giai đoạn lịch sử đó, tôi phác họa các nhân vật, đánh dấu lại những phân đoạn mà tôi có thể tưởng tượng ra, rồi quyết định vẽ ra một bức họa, mà giờ đây sau khi có được sự đồng thuận của Toni Morrison, nó đã trở thành trang bìa lót của phiên bản Thương lần này.

FW: Tôi thích cái cách Folio dàn các hình minh họa kèm theo những đoạn văn ngắn từ tác phẩm. Anh đã lựa chọn những phân cảnh mà mình muốn minh họa như thế nào?

Beloved Toni Morrison 3

JM: Khi làm việc với văn bản, tôi thường tìm kiếm những hình ảnh ẩn chứa trong từng câu chữ mà tôi cho là có tính nâng đỡ cho mạch truyện. Tôi cố gắng dệt nên sợi dây nối kết giữa các hình ảnh với nhau sao cho chúng thành một thể thống nhất với văn bản, thay vì để chúng xuất hiện rời rạc và lắt nhắt. Nhưng rồi chúng ta có Thương đây: Một câu chuyện dựa trên sự thật, xoay vần giữa lịch sử, thơ ca, tình yêu, khiếp đảm, mất mát, và một bóng ma. Một tác phẩm phức tạp đa tầng như thế: làm sao tôi có thể diễn đạt lại chỉ qua 9 bức họa đây? Tôi tìm kiếm những mạch ngầm mà nhà kể chuyện đại tài này vạch ra cho độc giả, xem xét chúng sẽ cùng nhập vào một dòng chảy từ nơi nào. Cũng có không ít những phân đoạn được viết bằng thứ ngôn ngữ đẹp đẽ giàu tính gợi trong Thương nên dành phần cho trí tưởng tượng của mỗi độc giả, chứ không nên hiển lộ dưới ngòi bút của tôi.

Nghề của tôi là cái nghề tượng hình và tạo hình, qua mỗi một cử động hoặc vóc dáng, cơ thể tạo ra phong thái và truyền đi thông điệp của riêng nó. Trong sách, các nhân vật được định hình bằng cái gọi là lịch sử cá nhân mà mỗi người mang theo cùng mối quan hệ chồng chéo của họ với nhân vật trung tâm là Sethe. Tôi nhanh chóng nhận ra là những bức vẽ nên tập trung vào thứ sức mạnh mà tôi có thể mang lại cho dự án, thể hiện các nhân vật ở cái ngưỡng biến chuyển, mà hoặc là họ gây ra tác động, hoặc là bị tác động bởi mạch truyện.

FW: Đi vào tái hiện chế độ nô lệ cùng những hậu quả nó để lại cả trên thể xác lẫn tinh thần thực sự là một chặng đường gian nan. Về phong cách anh chọn để diễn họa, ví dụ như bức “tấm lưng (của Sethe) hóa thành hình” ở trang bìa lót thật tuyệt vời. Anh có thể chia sẻ lý do anh chọn cách biểu đạt này?

Beloved Toni Morrison 1

JM: Trong Thương, dấu vết của cơn mưa roi tàn bạo mà Sethe – khi ấy đang mang thai – phải chịu đã hằn lại trên tấm lưng rách toác của cô thành hình một cây cherry, như nhân vật Amy Denver tả lại. Đây chính là cái cây nằm trong chữ O của từ Thương trên trang bìa và được in đỏ ở gáy sách.

Ở thời điểm mà câu chuyện được kể, chúng ta được dẫn dắt ngay đến mối quan hệ giữa Sethe và Paul D. hiện thời, cũng như được hé lộ chút ít về quá khứ kinh hoàng mà họ đã thoát khỏi. Ý tưởng trong bản vẽ của tôi được khơi gợi xa hơn bởi cuộc đấu tranh sinh tồn của họ trong suốt khoảng thời gian 18 năm giữa 2 mốc thời gian đó, cũng như cái giá mà mỗi người phải trả. Tôi muốn vẽ Sethe với cái nhìn thờ ơ, cô ngoảnh mặt với quá khứ nhằm giấu kín nỗi đau, còn Paul D thì lấn tới, chìm vào những ham muốn của bản thân cùng lúc đó đánh thức phần ký ức mà Sethe đã tìm mọi cách để quên lãng.

FW: Sắp tới đây anh có dự định gì trong công việc?

JM: Hiện tại tôi đang làm cho một số dự án xuất bản, bao gồm bìa cho một series sách dành cho thiếu nhi. Và tôi cũng đang chạy đua để hoàn thiện một triển lãm tranh cá nhân sẽ diễn ra tại Anh.

Quỳnh Anh (theo The Guardian)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Powered by WordPress.com.

Up ↑

Create your website at WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: