Những tình bạn đẹp của các tác gia kinh điển

Bất cứ tác giả tài ba nào cũng đều muốn chinh phục đỉnh cao trong nghề nghiệp của họ, do đó cộng đồng văn chương có thể là một thế giới không khoan nhượng. Thật khó có thể tưởng tượng lại có tác giả nào thích giao du với những đối thủ, và quả thực, có nhiều người đã khinh miệt hay công khai chế nhạo tác phẩm của nhau.

book-hanging

Nhưng đó không phải là toàn bộ câu chuyện, các tác giả vẫn có thể nhận được một số lợi ích trong việc dành thời gian với các tác giả khác. Nhưng những tác giả từng tham gia chương trình MFA (Master of Fine Arts) và các hội thảo văn chương có thể kể cho bạn hay rằng cơ hội nhận được sự ủng hộ và phản hồi từ những người đồng nghiệp cũng có thể giết chết sự sáng tạo.

Tuy nhiên bỏ qua những thực tế phũ phàng đó, họ còn thường chia sẻ những kinh nghiệm và thú vui cá nhân mà những người khác không có – và việc chia sẻ những điều chỉ có vài người trong nghề mới hiểu có thể thực sự khiến họ lôi cuốn lẫn nhau. Như C.S. Lewis nhận định: “Biểu hiện điển hình của một tình bạn sắp sửa được hình thành là, “Thật  sao? Anh cũng vậy à? Tôi tưởng chỉ có mỗi mình tôi mới vậy.” Không ai có thể hiểu nỗi khó khăn của những kẻ văn hay chữ tốt bằng những kẻ văn hay chữ tốt: sự trăn trở trong cụm từ chơi chữ nghèo nàn, sự sung sướng khi hoàn thành một tác phẩm xuất sắc, và sự trăn trở vật vã (lần nữa) khi đọc những nhận xét ác ý.

Thực tế có rất nhiều những tác gia trở thành – theo như Anne Shirley nói – những “linh hồn đồng điệu”. Mặc dù những cuộc cãi vã nhỏ nhặt đầy chất chuyên môn và sự ganh đua có thể thách thức tình bạn của họ, niềm vui trong mối quan hệ tinh thần vẫn chiến thắng vượt qua.

1. D.H. Lawrence và Katherine Mansfield

D.H. Lawrence and Katherine Mansfield

Hai cố nhà văn Lawrence và Masfield đều ra đi khi tuổi đời còn quá trẻ. Họ đã có một tình bạn đẹp vào những năm cuối đời của nữ tác giả Mansfield. Họ đã luôn ủng hộ tác phẩm của nhau, Lawrence thậm chí còn đưa Mansfield vào tác phẩm của ông: Phần lớn tính cách nhân vật Gudrun trong Women in Love được lấy cảm hứng từ cô ấy. Lawrence – người sinh trưởng trong sự nghèo khó, và Mansfield – người đến từ New Zealand đã cùng chia sẻ cảm giác bị loại bỏ bởi “nền văn học” bị chi phối bởi tiền bạc, cũng như sự thôi thúc làm nghệ thuật trong họ. Mặc cho những biến động chính trị khiến cả hai người bị chia cắt, họ vẫn giữ tình bạn vẹn nguyên cho đến khi Mansfield qua đời năm 1923.

2. Charlotte Brontë và Elizabeth Gaskell

Charlotte Brontë and Elizabeth Gaskell

Chị em nhà Brontie đa phần đều lánh khỏi những mối quan hệ xã hội, nhưng Charlotte Bronte nhận thấy bà vẫn có thể giao lưu với giới tri thức thông qua những cuốn tiểu thuyết thành công tạo được tiếng vang lớn của bà, điều đã giúp bà đã kết bạn với một vài nhà tư tưởng cùng thời. Đáng chú ý nhất là tình bạn của Bronte với nữ văn sỹ nổi tiếng Elizabeth Gaskell. Brontie đã lưu lại nhà Gaskell vài lần, dù cho bà phải từng trốn đằng sau rèm cửa để tránh những cuộc chuyện trò xã giao của Gaskell với những bạn trong xã hội – những mối quan hệ hoàn toàn không phù hợp với tính cách của Bronte. Tình bạn của họ đã may mắn vượt qua hàng rào của những mối quan hệ mang tính xã giao ấy. Sau sự ra đi bất ngờ của Bronte, Gaskell đã viết cuốn tiểu sử về người bạn của mình – mặc dù không hoàn mỹ, nhưng lại là nguồn tư liệu quan trọng cho người đời sau.

3. James Baldwin và Toni Morrison

James Baldwin and Toni Morrison

Hai tác giả gặp nhau khi Morrison, theo lời biên tập Nhà xuất bản Random House, cố gắng thương lượng với Balwin về một hợp đồng sách vào năm 1973. Hơn cả cuộc thương lượng, tình bạn nảy nở từ mối quan hệ đối tác trong công việc của họ và duy trì được sự thân thiết cho đến khi Balwinqua đời nào năm 1987. Họ nhanh chóng nhận ra sức ảnh hưởng của người kia lên mình, và nổi bật hơn cả, là sự đối mặt không khoan nhượng với nạn phân biệt chủng tộc ghê gớm ở Mỹ, mang lại sự cảm thông sâu sắc và thấu hiểu trong các tác phẩm của nhau. Baldwin từng nói về người bạn của mình: “Tôi ủng hộ Toni và tôi tin cô ấy”. Khi Baldwin qua đời, Morrison tưởng nhớ người bạn với bài tưởng niệm đầy xúc động trên tờ New York Times: “Bạn của tôi, không biết bạn có hay, rằng tôi cần văn chương của bạn cũng như trí tuệ đã tạo ra chúng! Rằng tôi trông cậy biết bao vào lòng dũng cảm của bạn để thuần hóa con người hoang dại của tôi?… Bạn biết mà, phải không, rằng tôi yêu tình yêu của bạn đến thế nào!” (hãy đọc toàn bài điếu văn và có thể bạn sẽ không kìm được nước mắt).

4. Ralph Waldo Emerson và Louisa May Alcott

Ralph Waldo Emerson and Louisa May Alcott

Nhiều người có thể đã quên mất có một người đã viết tặng những cô gái nhỏ các câu chuyện ngụ ngôn – chính là Louisa May Alcott – người có khá nhiều đóng góp quan trọng cho mảng văn chương này. Alcott sinh trưởng trong một gia đình cánh tả, ủng hộ xóa bỏ chế độ nô lệ, theo Chủ nghĩa tiên nghiệm và bà đã gặp những người bạn của gia đình: Henry David Thoreau và Nathaniel Hawthorne. Một trong những tình bạn gia đình có ảnh hưởng quan trọng trong cuộc đời Alcott chính là Ralph Waldo Emerson, người bạn chí cốt của cha bà. Trong bài tiểu luận viết năm 1882, Alcott đã tưởng nhớ những đóng góp của Emerson vào sự nghiệp học tập trở thành tác giả của bà, khơi gợi lại ký ức những lần ông để bà tự do sử dụng phòng thư viện thênh thang của mình: “Với lòng tốt vủa mình, ông đưa tay mở cho tôi thấy sự giàu có trong văn chương của Shakespeare, Dante, Goethe và Carlyle, và tôi rất biết ơn khi nhớ lại lại lòng nhẫn nại của ông khi dẫn tôi vòng căn phòng đầy sách ấy.” Với những độc giả trẻ như Alcott, sự nhiệt thành, hào phóng chia sẻ phóng thế giới văn chương của Emerson là món quà tuyệt vời nhất có thể có được.

5. Charles Dickens và Wilkie Collins

Charles Dickens and Wilkie Collins

Nhà văn tâm lý – trinh thám và người theo đuổi chủ nghĩa hiện thực Victorian đều là những người rất nổi tiếng những năm 1860, nhưng danh tiếng của họ không làm lu mờ người kia. Collins và Dickens kết bạn với nhau vào năm 1851 khi Dickens vừa đạt được sự ghi nhận trong nghề. Sự nghiệp của Collins bắt đầu dưới sự bảo trợ của Dickens, cả hai cùng phối hợp trong nhiều vở kịch và những tác phẩm đồng tác giả. Đáng tiếc thay tình bạn giữa họ có vẻ lạnh nhạt dần những năm sau đó khi sự cạnh tranh trong sự nghiệp giữa họ ngày thêm sâu sắc, thêm vào việc Collins vật lộn trong cơn nghiệm nha phiến cùng với nhiều bệnh khác. Song họ vẫn trao đổi thư từ đến khi Dickens qua đời vào năm 1870. Năm 1888, ông vẫn tiếc thương những ngày đầu tiên khi họ bắt đầu trở thành những người bạn thân thiết: “Chúng tôi gặp nhau mỗi ngày và tình bạn này cũng như tình anh em của những người đàn ông. Không ai (ngoại trừ người mẹ thân yêu của tôi) lạc quan và tin tưởng vào sự nghiệp văn chương của tôi như Dickens vậy.”

6. Henry James và Edith Wharton

Henry James and Edith Wharton

Có hai tác giả mà sinh viên Ngành Ngôn ngữ Anh thế hệ nào cũng tin tưởng họ thân thiết “như hình với bóng”: Edith Wharton và Henry James – hai tác giả của những quyển tiểu thuyết “mổ xẻ” những chuẩn mực xã hội của giới thượng lưu. Thực tế, cả hai thường xuyên nghi vấn về lựa chọn nghệ thuật của nhau, nhưng điều này không ngăn cản được hai học giả lớn thúc đẩy giữ một tình bạn lâu bền. Cả hai chuyển đến cùng một khu vực và thậm chí trở thành bạn tâm thư, đầu tiên bàn luận về những chủ đề văn chương, sau đó tâm sự về chuyện cá nhân. Trong thời gian làm bạn với nhau, James bị trầm cảm, còn Wharton thì ở trong một mối quan hệ lãng mạn éo le, nhưng cả hai vẫn luôn nỗ lực ủng hộ lẫn nhau. Wharton có xuất thân danh giá hơn, thậm chí đã âm thầm giúp đõ James về mặt tài chính mà không để ông biết. Tuy hai tác giả có vẻ bảo thủ và khô khan với độc giả hiện đại, niềm thương cảm sâu đậm của họ lại khiến ta quan tâm thích thú.

7. J.R.R. Tolkien và C.S. Lewis

J.R.R. Tolkien and C.S. Lewis

Ai trong chúng ta lại không trưởng thành cùng với “Chúa tể của những chiếc nhẫn” hay “Biên niên sử Naria”? Và thật quá hoàn hảo khi các tác giả của hai bộ truyện văn học kỳ ảo kinh điển này là bạn tâm thư ngoài đời thật. Thực ra, tình bạn của họ có vẻ cùng đóng góp cho thế giới thần thoại mà cả hai sáng bắt tay sáng tạo. Hai bên đã gặp nhau tại khoa Ngôn ngữ Anh Đại học Oxford, họ cùng chia sẻ chung niềm yêu thích trong Giáo lý Cơ-đốc. Họ động viên và tiếp nguồn cảm hứng cho nhau trong mỗi sáng tác của họ, và cuối cùng mỗi người cũng đã có được danh tiếng qua những tác phẩm đầy chất thần thoại viết về Thiên Chúa. Sự ganh đua và những khác biệt trong nghệ thuật đã đặt áp lực lên tình bạn của họ, Tolkien phê bình “Biên niên sử Narnia” vì ông cho rằng có sự nhầm lẫn cẩu thả về các loại thần thoại khác nhau. Vậy mà phải mất nhiều thời gian sau đó, tác phẩm Middle Earth của chính ông mới được xuất bản… Tuy vậy, tình bạn vẫn tồn tại, một phép thử với tình bạn của chính họ.

8. Elizabeth Bishop và Robert Lowell

Elizabeth Bishop and Robert Lowell

Tình bạn giữa Lowell và Bishop là một biểu tượng trong thế giới thi ca. Hai tác giả tài hoa gặp mặt tại một bữa tiệc vào năm 1947, ngay khi cả hai bắt đầu nổi danh là những nhà thơ thành công. Ngay lập tức họ quấn lấy nhau, Bishop sau này có bộc bạch: “Tôi quý anh ấy từ cái nhìn đầu tiên”. Tuy nhiên, đó là một tình yêu thuần khiến và họ chỉ thư từ cho đến hết đời. Cả hai đều kính nể tài làm thơ của người kia và cùng nhau trao đổi những quan điểm nghệ thuật, có thể thấy điều đó khi đúc kết giá trị ba mươi năm của những lá thư đầy suy tư cả hai đã viết cho nhau. Dù Lowell có nhiều danh tiếng hơn trong quãng đời của họ, thậm chí dùng sức ảnh hưởng của ông thúc đẩy sự nghiệp của Bishop, họ vẫn được xem là một trong các vị thần trong thánh đường thi ca vĩ đại của nước Mỹ.

9. Truman Capote và Harper Lee

Truman Capote and Harper Lee

Truman Captote có thể sẽ bị lên án vì quá nổi tiếng với lối sống hưởng thụ, hay việc mang những ân oán cá nhân vào tác phẩm của mình. Còn Harper Lee, sống kín đáo, từ chối mọi lời phỏng vấn suốt bao nhiêu năm sau khi phát hành “Giết con chim nhại”. Hai tính cách trái ngược trong văn chương nhưng họ lại là đôi bạn thân thiết, thực tế họ cùng lớn lên ở vùng Monroeville, Alabama.  Lee  theo chân Capote phụ tá cho ông trong cuộc điều tra vụ ám  sát gia đình Clutter. Kết quả điều tra đã đặt nền móng cho quyển sách về tội phạm, không hư cấu kinh điển In Cold Blood – quyển sách một phần được đề tặng cho Lee. Không hay là, bà đã tức giận khi thấy quyển sách cũng được đề tặng cho người tình của Capote và công sức đóng góp của bà trong quyển sách được trả bằng một món tiền nhỏ; tình bạn của họ phải gánh lấy hậu quả. Lối sống của họ có sự chia rẽ lớn, chìm sâu vào những rạn nứt, cuối cùng cả hai không còn liên lạc nữa, nhưng chính vì điểm đó mà tình bạn của họ đã để lại sức ảnh hưởng lớn trong nền văn chương Mỹ.

10. John Cheever và E.E. Cummings

John Cheever and E.E. Cummings

Tình bạn tuyệt vời giữa nhà thơ E.E. Cummings và tiểu thuyết gia John Cheever đã tạo nguồn cảm hứng cho con gái của Cheever – Susan, với bài tiểu sử về Cumming đã được phát hành đầu năm nay. Hai người bạn gặp nhau năm 1930 ở Newyork, nơi Cumming đã được nhiều người biết đến và có một chỗ đứng trong giới văn chương ở đây. Cumming, lớn hơn Cheever gần 20 tuổi, đã dẫn dắt Cheever – người mới bắt đầu sự nghiệp viết lách của mình. Họ cùng chia sẻ khát vọng thách thức xã hội bằng công việc của mình, cũng như bằng sự tăm tối, chua cay sắc sảo trong suy tư, dù rằng Cumming bây giờ được nhớ đến chỉ với vẻ đẹp, chút gì yêu cuộc sống và thơ ca. Khi Cumming đột ngột qua đời năm 1962, Susan đã viết bài tiểu sử về Cumming và cha bà đã khóc cho người bạn ấy.

11. Sylvia Plath và Anne Sexton

Sylvia Plath and Anne Sexton

Plath và Sexton – hai tài năng thơ ca xuất chúng, cùng đấu tranh với những định kiến khắt khe của xã hội cũng như chịu dựng vấn đề thần kinh, ở họ có rất nhiều điểm chung. Những vần thơ của họ cùng suy tư, và chán chường về vai trò gia đình khắt khe với người phụ nữ ở thời điểm đó cũng như vấn đề tự tử của họ đã tạo nên dư luận xã hội lớn trong lĩnh vực văn hóa. Tuy vậy, cả hai hiếm khi nào đề cập đến mối quan hệ với người còn tại, ngoài việc đã cùng học tập tại Đại học Boston. Họ tìm thấy sự an ủi trong sự hiện diện của nhau ở những chương trình thơ ca, gặp gỡ uống martini sau buổi chuyên đề với Robert Lowell bàn về văn thơ văn. Giữa họ là sự ganh đua phức tạp của những người phụ nữ tài hoa, tính khí thất thường, tuy vậy họ vẫn chia sẻ tình cảm cho những người khác có thể hiểu.

Ngọc Mai (theo Huffpost)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Powered by WordPress.com.

Up ↑

Create your website at WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: